سوره انفطار — آیه 19

معانی کلمات:

• تَمْلِکُ: مالک بودن، توانایی داشتن، در اختیار داشتن.
• شَیْئًا: هیچ چیزی، هیچ کاری (از نفع و سود).
• الْأَمْرُ: فرمان، کار، حکم و تدبیر.
• یَوْمَئِذٍ: در آن روز (روز قیامت).

تفسیر آیه:

این آیه شریفه ادامه توصیف روز قیامت و عظمت آن است. خداوند متعال می‌فرماید: در آن روز، هیچ نفسی برای نفس دیگر هیچ کاری نمی‌تواند انجام دهد و هیچ مالکیتی بر نفع رساندن به دیگری ندارد. نه پدری می‌تواند به فرزندش کمک کند، نه فرزندی به پدرش، نه دوستی به دوستش، و نه هیچ مخلوقی به مخلوق دیگر. تمام توانایی‌ها و قدرت‌ها از همه سلب می‌شود و همه در برابر عظمت الهی ذلیل و ناتوانند.

در آن روز، فرمان و حکم و تدبیرِ همه امور، به طور کامل و مطلق، تنها در دست خداوند متعال است. اوست که مالک مطلق و حاکم بلا منازع است و هیچ کس را یارای مداخله یا شفاعت بدون اذن او نیست. همان‌گونه که در دنیا فرمانروایی از آنِ اوست، در آخرت نیز حکومت مطلقه از آنِ اوست، اما در آن روز این حاکمیت به صورت کامل و آشکار تجلی می‌یابد و هیچ کس جرئت و توانایی هیچ ادعایی ندارد.

این آیه بیانگر ضعف و عجز کامل انسان‌ها در آن روز بزرگ است و هشدار می‌دهد که امروز که در دنیا هستیم، باید به فکر آن روز باشیم و به کسی تکیه نکنیم جز خداوند رحمان.

فواید و پیام‌های آیه:

1. توحید و یکتاپرستی: این آیه به ما می‌آموزد که تنها قدرت مطلق و حاکم حقیقی، خداوند است. هیچ کس در برابر او یارای ایستادگی یا مشارکت در حکومت او را ندارد. پس باید تنها به او امید بست و تنها از او ترسید.
2. قطع امید از غیر خدا: در روز قیامت، هیچ کس نمی‌تواند به دیگری کمک کند. پس در دنیا نیز نباید به قدرت، ثروت، مقام یا افراد تکیه کنیم، بلکه باید به خداوندی توکل کنیم که در آن روز نیز تنها او صاحب اختیار است.
3. آگاهی از مسئولیت: اگر بدانیم که در آن روز هیچ کس پشتیبان ما نیست و تنها اعمال ماست که به کار ما می‌آید، پس باید در دنیا به فکر توشه برداشتن باشیم و اعمال صالح انجام دهیم.
4. ایجاد انگیزه برای تقوا: این آیه انسان را به تقوا و پرهیزگاری دعوت می‌کند، زیرا تنها کسانی در آن روز آسوده‌اند که در دنیا با ایمان و عمل صالح، رضایت خداوند را کسب کرده باشند.
5. عدالت الهی: این آیه یادآور عدالت کامل خداوند است. در آن روز، هیچ شفاعتی بدون اذن او پذیرفته نمی‌شود و هیچ ظلمی واقع نمی‌شود. این مژده‌ای برای مظلومان و هشداری برای ظالمان است.