Аль-Фаджр сүресі — Аят 21

1. Сөздердің мағынасы:

• كَلَّا (Кәллә): Жоқ, олай емес! — бұл адамдардың дүниеқоңыздық, байлыққа құмарлық сияқты теріс әрекеттерін теріске шығаратын және алдағы қатал ескертуге кіріспе болатын сөз.
• دُكَّتِ (дүккәт): Мыжылды, тегістелді, талқандалды. Яғни жер қатты соққыға ұшырап, беті тегістеліп, үстіндегінің бәрі жойылады.
• دَكًّا دَكًّا (дэккән дэккә): Қайта-қайта, рет-ретімен мыжылу, бірінен соң бірі соққыға ұшырау дегенді білдіреді. Бұл жердің бір-ақ рет емес, қайталап, түбегейлі түрде талқандалатынын көрсетеді.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта адамдардың дүниеге шамадан тыс беріліп, байлықты мақтан тұтып, жетім-жесірге қамқорлық жасамай, бір-біріне жақсылық жасауға шақырмайтын әрекеттерін қатаң түрде теріске шығарады. Ол әрекеттер дұрыс емес, олай болмауы тиіс деп ескертеді.

Содан кейін Қиямет күнінің ұлы сұрапылын суреттейді: сол күні жер қатты сілкініп, дірілдеп, таулары талқандалып, үстіндегі барлық ғимараттар мен құрылыстар түгелдей қирап, жер беті тегістеліп, бір деңгейге келеді. Бұл мыжылу бір рет қана емес, қайта-қайта, рет-ретімен жалғасады. Осылайша жер бетіндегі барлық нәрсе жойылып, адамдардың назары тек Алланың алдындағы есепке аударылады.

Бұл көрініс адам баласын ойландырады: дүниеде жинаған байлығы, салған сарайы, мақтан тұтқан атағы — осының бәрі бір сәтте жоқ болады. Сондықтан адам дүниеқоңыздыққа берілмей, Алланың алдындағы жауапкершілігін ұмытпауы керек.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Дүниенің өтпелілігі: Бүкіл жер беті, тау-тастар, сарайлар — бәрі бір күні талқандалады. Бұл дүниенің мәңгілік емес, уақытша екенін еске салады. Сондықтан байлық пен атаққа масаттанып, оны мәңгілік санау — үлкен қателік.
• Қияметтің хақтығы: Аят Қиямет күнінің сөзсіз болатынын және оның қаншалықты ауыр, қорқынышты болатынын жеткізеді. Бұл әр адамды сол күнге дайындық жасауға шақырады.
• Алланың әділдігі: Жер талқандалып, бәрі жойылған соң, әркім өз ісінің есебін береді. Бұл Алланың әділдігін және әр адамның жауапкершілігін көрсетеді.
• Уақытты бағалау: Өмір қысқа, өлім мен Қиямет белгісіз уақытта келеді. Сондықтан жақсылық жасауға, тәубе етуге, Аллаға құлшылық етуге асығу керек.
• Исламға деген құлшыныс: Бұл аят адамды дүниенің жалған әсемдігіне алданып қалмай, мәңгілік өмір үшін еңбек етуге, яғни Ислам жолында болуға, Құранның нұсқауларын ұстануға шақырады. Өйткені тек осы жол ғана адамды Қияметтің қорқынышынан құтқарып, мәңгілік бақытқа жеткізеді.