Ад-Духа сүрөсү — Аят 9

1. Сөздөрдүн мааниси:

• الْيَتِيمَ (аль-ятим): Атасыз калган бала. Исламда атасы кичинесинде каза болгон балага өзгөчө камкордук көрсөтүү буйрулган.
• فَلَا تَقْهَرْ (фала такхар): "Зордук-зомбулук кылба, басынтпа, кордобо, кыйнаба" дегенди билдирет. Бул сөз баланы кемсинтүү, ур-токмок кылуу, мал-мүлкүн тартып алуу сыяктуу бардык зордук-зомбулук түрлөрүн камтыйт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) кайрылып, ага берген жакшылыктарын эскерткенден кийин, эми башкаларга кантип мамиле кылуу керектигин үйрөтөт. Бул аятта атасыз калган балдарга зордук-зомбулук кылбоо, аларды кордобоо, басынтпоо жана кемсинтпөө буйрулат. Атасыз калган баланын жүрөгү назик, ал эң чоң колдоого муктаж. Ага катуу мамиле кылуу, анын акысын жеп коюу, мүлкүн тартып алуу же болбосо жөн эле орой сүйлөп кемсинтүү — бул Аллахтын каарына калтыра турган чоң күнөө. Ошондуктан аят атасыз балдарга мээримдүү, боорукер, адилеттүү мамиле кылууга чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам дини атасыз калган балдарды коргоого, аларга камкордук көрсөтүүгө чоң маани берет.
• Атасыз баланы кордоо, басынтуу же мүлкүн тартып алуу катуу тыйууларга алынган.
• Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) өзү да атасыз өскөндүктөн, бул аят анын жүрөгүнө өзгөчө жакын болгон.
• Ар бир мусулман атасыз балдарга мээримдүү болуп, алардын кайгы-капасын жеңилдетүүгө умтулушу керек.
• Бул аят атасыз балдарга жакшылык кылуунун улуу сооп-сыйлыгы бар экенин көрсөтөт. Пайгамбарыбыз: «Мен жана атасыз баланы багуучу бейиште мындай жанашабыз» — деп, эки манжасын көрсөткөн.
• Ислам — боорукердик, адилеттик жана алсыздарды коргоо дини. Бул аят аркылуу Исламдын адамгерчиликтүү жүзү дагы бир жолу ачылат.