Сураи Ад-Духа — Оят 9

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

— «الْيَتِيمَ»: ятим — кӯдаке, ки падарашро дар хурдсолӣ аз даст додааст.

— «تَقْهَرْ»: аз решаи «қаҳр» буда, маънояш зӯроварӣ кардан, таҳқир кардан, хор кардан ва ба зулм муносибат намудан аст.

1. Тафсири оят:

Худованди мутаъол дар ин оят ба Пайғамбари худ (с) ва ба воситаи ӯ ба тамоми мӯъминон фармон медиҳад, ки ба ятим зулм накунанд ва ӯро хор нагардонанд. Ятим ҳамон кӯдакест, ки падарашро дар хурдсолӣ аз даст дода ва аз меҳрубонӣ ва ғамхории падар маҳрум мондааст. Чунин кӯдак ба ғамхорӣ, меҳрубонӣ ва эҳтиром бештар ниёз дорад, на ба сарзаниш ва зӯроварӣ.

Дар ин оят Худованд аз муомилаи бад бо ятим, таҳқир кардан, сарзаниш намудан ва таҷовуз ба ӯ наҳй мекунад. Инчунин баъзе муфассирон гуфтаанд, ки маънои он ин аст, ки ба ятим зулм накун ва моли ӯро ба ноҳақ нагир, зеро ятим бе падару ҳомист ва касе нест, ки аз ӯ ҳимоят кунад. Пас бар мӯъмин зарур аст, ки ҳаққи ятимро риоя кунад ва бо ӯ бо раҳмдилӣ ва адолат муносибат намояд.

Ин оят дар силсилаи оятҳое омадааст, ки Худованд дар онҳо неъматҳои худро ба Пайғамбар (с) ёдовар шуда, сипас ӯро ба шукргузорӣ ва муносибати некӯ бо бандагони заиф фармон медиҳад. Яъне, ҳамон гуна ки Худованд туро дар ҳоли ятимӣ паноҳ дод ва сарварӣ ато кард, ту низ бо ятимон бо меҳрубонӣ ва лутф муносибат кун.

1. Фоидаҳои ин оят:

— Ин оят нишон медиҳад, ки дини ислом дини раҳмат ва адолат аст ва ҳуқуқи заифон, бахусус ятимонро ҳимоят мекунад.

— Ятим набояд хор карда шавад, балки бояд ӯро эҳтиром намуд, ба ӯ меҳрубонӣ кард ва дар тарбия ва таълими ӯ кӯмак расонд.

— Ҳар касе, ки ба ятим зулм кунад ё моли ӯро ба ноҳақ хӯрд, дар назди Худованд ҷавобгар хоҳад буд.

— Ин оят ба мо таълим медиҳад, ки неъматҳои Худовандро ба ёд орем ва аз онҳо барои хизмат ба бандагони заиф истифода барем.

— Муносибати некӯ бо ятим сабаби ба даст овардани савоби бузург ва наздикии ба Худованд мегардад, зеро Пайғамбар (с) фармудааст, ки ман ва парастори ятим дар биҳишт чунин наздик хоҳем буд.

— Ин оят дили инсонро ба ислом гарм мекунад, зеро ислом дини меҳрубонӣ, адолат ва ҳимояти ҳуқуқи инсон аст.