سوره فيل — آیه 3

معانی کلمات:

• أَبَابِیلَ: گروه‌های پراکنده که پشت سر هم می‌آیند؛ دسته‌دسته و پی‌درپی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه لشکر ابرهه را با نعمت‌های خود نابود کرد، در این آیه می‌فرماید: و پرندگانی را گروه‌گروه و پیاپی بر آنان فرستاد. این پرندگان به فرمان خداوند، از راهی نامرئی و به‌صورت معجزه‌آسا ظاهر شدند و هر یک با خود سنگ‌هایی از گلِ سخت‌شده حمل می‌کردند؛ برخی گفته‌اند: دو سنگ در پاها و یک سنگ در منقار داشتند و آن‌ها را بر سر و بدن سپاهیان ابرهه فرو می‌ریختند. این عذاب الهی چنان بود که نه با جنگ و نیروی انسانی، بلکه با ارادهٔ قاهرهٔ پروردگار تحقق یافت و آن لشکر عظیم را مانند کاهِ خردشده نابود کرد. این واقعه نشان می‌دهد که خداوند برای دفاع از خانهٔ خود (کعبه) و حفظ حرمت آن، هر وسیله‌ای را که بخواهد به کار می‌گیرد، حتی پرندگان کوچک را، تا بندگان بدانند که قدرت او فراتر از همهٔ قدرت‌هاست.

فواید و درس‌های آیه:

1. خداوند متعال یاور مؤمنان است و هرگاه دشمنان بخواهند به حرمت‌های الهی تجاوز کنند، او به‌گونه‌ای که هیچ‌کس تصور نمی‌کند آنان را نابود می‌سازد؛ پس مؤمن هرگز از قدرت دشمن نهراسد و بر خدا توکل کند.
2. این آیه نشان می‌دهد که پیروزی به تعداد سپاه و سازوبرگ نیست، بلکه به ارادهٔ خداوند است؛ او می‌تواند با ضعیف‌ترین موجودات، قوی‌ترین لشکرها را درهم بشکند.
3. داستان اصحاب فیل برای همیشه عبرتی است برای همهٔ انسان‌ها که بدانند ظلم و تجاوز به حرمت‌ها پایدار نمی‌ماند و عاقبت ظالمان نابودی است؛ پس انسان عاقل باید از ظلم بپرهیزد و راه حق و عدالت را پیشه کند.
4. این واقعهٔ تاریخی، نشانهٔ قدرت بی‌پایان پروردگار و صدق رسالت پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است؛ زیرا این نعمت بزرگ (حفظ کعبه) در سال تولد ایشان رخ داد تا زمینه‌ساز ظهور آخرین پیامبر باشد و دل‌ها را به عظمت خدا و دین او متوجه سازد.