سوره حجر — آیه 51

معانی کلمات:

• ضَيْف: به مهمان گفته می‌شود و در عربی برای مفرد و جمع، مذکر و مؤنث به یک شکل به کار می‌رود. در این آیه منظور از «ضیف» فرشتگانی هستند که به صورت مهمان نزد حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) آمدند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمان می‌دهد که بندگانش را از دو امر آگاه کند: نخست، خبر از مغفرت و رحمت گسترده خود برای مؤمنانی که توبه کنند، و دوم، خبر از عذاب دردناکی که برای غیر توبه‌کاران در نظر گرفته است. سپس در ادامه، خداوند به پیامبرش دستور می‌دهد که مردم را از داستان مهمانان حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) نیز باخبر سازد. این مهمانان فرشتگانی بودند که به صورت انسان‌هایی نیکوچهره بر ابراهیم وارد شدند و دو مأموریت مهم داشتند: نخست، بشارت دادن به او درباره تولد فرزندی به نام اسحاق (علیه‌السلام) و دوم، اعلام خبر هلاکت و نابودی قوم لوط (علیه‌السلام) به دلیل گناهان و انحرافاتشان. این داستان در ادامه سوره به تفصیل بیان می‌شود تا عبرتی برای مؤمنان و هشداری برای گناهکاران باشد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. کرامت و مهمان‌نوازی پیامبران: این آیه نشان می‌دهد که فرشتگان الهی به صورت مهمان بر انبیا وارد می‌شوند و این خود بیانگر جایگاه والای مهمان‌نوازی در فرهنگ اسلامی است. مؤمنان باید از این سیره پیروی کنند و به مهمان احترام بگذارند.
2. بشارت و انذار توأمان: خداوند در این آیه هم خبر از رحمت و مغفرت می‌دهد و هم خبر از عذاب؛ این تعادل در دعوت اسلامی نشان می‌دهد که مؤمن باید همیشه میان امید و بیم باشد تا در مسیر بندگی ثابت‌قدم بماند.
3. نشانه‌های قدرت الهی: داستان مهمانان ابراهیم، یادآور این حقیقت است که خداوند با فرشتگان خود بندگان برگزیده‌اش را یاری می‌کند و برای آنان وسایل خیر و برکت فراهم می‌سازد. این امر اعتماد به خداوند و توکل بر او را در دل مؤمنان تقویت می‌کند.
4. عاقبت گناهکاران: ذکر هلاکت قوم لوط در این آیه، هشداری است برای همه انسان‌ها که از گناهان و انحرافات اخلاقی بپرهیزند و بدانند که عذاب الهی برای کسانی که از رحمت او روی گردانند، حتمی است.