سوره حجر — آیه 52

معانی کلمات:

• وَجِلُونَ: ترسان و هراسان، جمع «وَجِل» به معنای کسی که در دلش ترس و بیم افتاده است.

تفسیر آیه:

این آیه به ماجرای مهمانان فرشتهای حضرت ابراهیم علیهالسلام اشاره دارد. هنگامی که فرشتگان به صورت انسانهایی نیکوچهره بر او وارد شدند، با او سلام و درود گفتند و ابراز صلح و آرامش کردند. حضرت ابراهیم علیهالسلام نیز پاسخ سلام آنان را داد، اما چون گمان کرد که آنان انسانهای عادی هستند، برای پذیرایی از ایشان گوسالهای بریان آماده کرد و نزدشان گذاشت. اما وقتی دید که آنان به غذای او دست نمیزنند و از آن نمیخورند، در دلش ترس و نگرانی پدید آمد؛ زیرا رسم مهمانان این بود که از غذای میزبان تناول کنند و خودداری از خوردن، نشانهای از قصد بد یا خبری ناگوار تلقی میشد. از این رو، ابراهیم علیهالسلام با صراحت به آنان گفت: «من از شما هراسانم و در دلم بیمی نسبت به شما احساس میکنم.» این جمله نشاندهنده هوشیاری و زیرکی آن حضرت در برابر وضعیت غیرعادی بود، هرچند بعدها فرشتگان خود را معرفی کردند و مژدههایی برای او آوردند.

فواید و پیامهای آیه:

• مهماننوازی از اخلاق والای پیامبران است؛ حضرت ابراهیم علیهالسلام با وجود کهنسالی و شرایط سخت، برای مهمانان خود بهترین پذیرایی را فراهم کرد و این درس بزرگی برای مسلمانان است که به مهمان احترام بگذارند و در حد توان، از او پذیرایی کنند.
• هوشیاری و دوراندیشی در برابر رفتارهای غیرعادی، امری پسندیده است؛ ترس ابراهیم از نخوردن غذا توسط مهمانان، نشان از بصیرت و دقت او در سنجش اوضاع داشت و این برای مؤمنان آموزنده است که در مواجهه با ناملایمات، آرامش خود را حفظ کرده و با تدبیر عمل کنند.
• سلام کردن و پاسخ دادن به آن با نیکی، از آداب اسلامی است که در این آیه به زیبایی تجلی یافته و مسلمانان را به گسترش صلح و دوستی در جامعه ترغیب میکند.
• این آیه نشان میدهد که پیامبران نیز در برابر رویدادهای غیرمنتظره احساسات انسانی دارند و این باعث میشود مؤمنان به آنان نزدیکتر شوند و بدانند که نگرانی در برابر ناشناختهها طبیعی است، اما توکل بر خداوند آرامشبخش دلهای مؤمنان است.