سوره نحل — آيت 108

1) لفظن جي معنيٰ:

• طَبَعَ: مُهر هڻي بند ڪري ڇڏيو، يعني دل تي اهڙي مُهر هنيائين جو هدايت جو نور ان ۾ داخل ئي نه ٿي سگهيو.
• الْغَافِلُونَ: بي خبر، غافل، يعني اهي ماڻهو جيڪي ان ڳالهه کان بي خبر آهن ته سندن لاءِ ڪهڙو عذاب تيار ٿيل آهي.

2) تفسير:

اهي ئي ماڻهو آهن جن ايمان کان پوءِ ڪفر اختيار ڪيو ۽ دنيا کي آخرت تي ترجيح ڏني، تنهنڪري الله تعاليٰ سندن دلين تي مُهر هڻي بند ڪري ڇڏيو، جنهن ڪري هدايت جو نور انهن جي دلين ۾ پهچي ئي نه ٿو سگهي، ۽ سندن ڪنن کي به بند ڪري ڇڏيائين ته اهي الله جي آيتن کي غور ۽ تدبر سان نه ٿا ٻڌن، ۽ سندن اکين کي به بند ڪري ڇڏيائين ته اهي الله جي وحدانيت ۽ قدرت جون نشانيون ۽ دليل نه ٿا ڏسن. اهي ئي ماڻهو ان ڳالهه کان غافل ۽ بي خبر آهن ته سندن لاءِ آخرت ۾ ڪهڙو عذاب تيار ٿيل آهي، ۽ اهي ان ڳالهه کان به بي خبر آهن ته ڪهڙيون ڳالهيون سندن سعادت ۽ بدبختي جو سبب بڻجن ٿيون.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته هدايت الله تعاليٰ جو خاص فضل آهي، ۽ جيڪو انسان پنهنجي مرضي سان حق کان منهن موڙي ٿو ۽ دنيا کي آخرت تي ترجيح ڏئي ٿو، ته پوءِ الله تعاليٰ سندس دل، ڪن ۽ اکين تي مُهر هڻي ڇڏي ٿو، جنهن کان پوءِ اهو انسان حق ڏسڻ ۽ ٻڌڻ کان محروم ٿي وڃي ٿو.
• اسان کي گهرجي ته هميشه الله تعاليٰ کان هدايت ۽ دل جي روشنيءَ جي دعا گهرون ۽ پنهنجي دل، ڪن ۽ اکين کي حق قبول ڪرڻ لاءِ کليل رکون.
• قرآن مجيد ۾ اهڙيون آيتون اسان کي خبردار ڪن ٿيون ته غفلت ۽ بي پرواهي نه ڪريون، ۽ هر وقت پنهنجي آخرت جي حساب جو خيال رکون.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته قرآن کي غور سان ٻڌون، ان جي آيتن ۾ تدبر ڪريون، ۽ انهن نشانين تي غور ڪريون جيڪي الله تعاليٰ ڪائنات ۾ پکيڙيون آهن، ته جيئن اسان غافلن ۾ شامل نه ٿيون.
• الله تعاليٰ جي رحمت ۽ فضل کان سواءِ ڪو به انسان هدايت حاصل نه ٿو ڪري سگهي، تنهنڪري اسان کي هميشه عاجزيءَ سان الله تعاليٰ ڏانهن رجوع ڪرڻ گهرجي ۽ ان جي شڪرگذار ٿيڻ گهرجي ته هن اسان کي اسلام جي نعمت سان نوازيو آهي.