سوره نحل — آيت 20

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• يَدْعُونَ: ٻانهن کي پوڄيندا آهن، سڏيندا آهن يا مدد لاءِ پڪاريندا آهن.
• مِن دُونِ اللَّهِ: الله کان سواءِ، يعني الله کي ڇڏي ٻين کي.
• لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا: اهي ڪا به شيءِ پيدا نه ٿا ڪري سگهن، نه ننڍي ۽ نه وڏي.
• وَهُمْ يُخْلَقُونَ: ۽ اهي پاڻ پيدا ڪيل آهن، يعني ٻين جا ٺاهيل ۽ جوڙيل آهن.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت مشرڪن جي ان عقيدي جي رد ۾ آهي ته اهي الله کان سواءِ ٻين کي پوڄيندا هئا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي بت ۽ مورتيون جن کي اهي پوڄيندا آهن، اهي ڪا به شيءِ پيدا نه ٿيون ڪري سگهن، نه وڏي ۽ نه ننڍي، ڇو ته اهي پاڻ ئي پيدا ڪيل ۽ ٺاهيل آهن. اهي پٿر، ڪاٺ يا ڌاتو مان ٺاهيل آهن، جن کي انسانن پنهنجن هٿن سان تراشيو ۽ جوڙيو آهي. جڏهن ته اهي بت پاڻ ئي مخلوق آهن ۽ کين ڪا به طاقت ناهي ته اهي پنهنجي لاءِ به ڪجهه ڪري سگهن، ته پوءِ اهي ٻين لاءِ ڇا ڪري سگهندا؟ اهڙي بيوس ۽ مجبور شيءِ کي الله جو شريڪ بڻائڻ ۽ ان کان مدد گهرڻ ڪيتري نه وڏي بيوقوفي ۽ گمراهي آهي. صرف الله ئي آهي جيڪو حقيقي پيدا ڪرڻ وارو آهي، جيڪو هر شيءِ جو خالق ۽ مالڪ آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• توحيد جي اهميت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته عبادت صرف ۽ صرف الله تعاليٰ جي لاءِ خاص آهي، ڇو ته صرف هو ئي خالق ۽ پيدا ڪرڻ وارو آهي.
• بت پرستي جي بي بنيادي هجڻ: هي آيت واضح ڪري ٿي ته بت ۽ مورتيون ڪجهه به پيدا نه ٿيون ڪري سگهن، اهي پاڻ ئي انسانن جا ٺاهيل آهن، تنهنڪري انهن جي پوڄا ڪرڻ بلڪل بيڪار ۽ بيوقوفي آهي.
• الله جي قدرت جي سڃاڻپ: جڏهن اسان الله جي خالق هجڻ تي غور ڪيون ٿا، ته اسان جي دل ۾ ان جي عظمت ۽ قدرت جو يقين وڌيڪ مضبوط ٿئي ٿو.
• اسلام جي سچائي: هي آيت اسلام جي سچائي ۽ ان جي عقلي مضبوطي کي ظاهر ڪري ٿي، جو اهو صرف هڪ الله جي عبادت ڪرڻ جو حڪم ڏئي ٿو، جيڪو حقيقي خالق ۽ مالڪ آهي.
• قرآن جي حڪمت: قرآن مجيد اهڙن دليلن سان انسان کي سمجهاڻي ڏئي ٿو ته اهو صرف ان هڪ الله جي عبادت ڪري، جيڪو هر شيءِ جو پيدا ڪرڻ وارو آهي، ۽ ان کان سواءِ ٻين جي عبادت کان پاسو ڪري.