Ан-Нахль сүресі — Аят 67

1. Сөздердің мағынасы:

• ثَمَرَاتِ — жемістер, өнімдер.
• النَّخِيلِ — құрма ағаштары.
• الْأَعْنَابِ — жүзімдер.
• سَكَرًا — мас ететін ішімдік, яғни арақ-шарап (исламда тыйым салынғанға дейінгі кезеңде).
• رِزْقًا حَسَنًا — жақсы, адал әрі пайдалы ризық.
• آيَةً — белгі, дәлел, ғибрат.
• يَعْقِلُونَ — ақылмен ойланып, түсінетін адамдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала осы аятта Өзінің адамдарға берген игіліктерінің бірін еске салады. Ол құрма ағаштары мен жүзім бақтарының жемістерін сыйлады. Адамдар сол жемістерден әртүрлі нәрсе жасайды: бір кездері олардан мас ететін ішімдік алып, оны пайдаланды, ал кейін ислам діні келген соң оған тыйым салынды. Сонымен қатар олар сол жемістерден жақсы әрі пайдалы ризық — құрма, мейіз, шырын, сірке суы, бал тәрізді тағамдар алады. Бұл жерде адамдардың өз қолдарымен жасап жатқан істеріне назар аударылып, Аллаһтың берген нығметтерінің көптігі мен әртүрлілігі көрсетіледі.

Аллаһ бұл аятта: «Міне, осылардың бәрінде ақылын іске қосып, ойланатын адамдар үшін үлкен ғибрат бар», — дейді. Яғни, қарапайым жемістен сан алуан пайдалы нәрсе жасауға мүмкіндік берген Аллаһтың құдіреті мен даналығы — терең ойлайтын жандар үшін айқын дәлел. Бұл аяттағы «сәкәр» (мас ететін ішімдік) сөзі исламның алғашқы кезеңінде әлі тыйым салынбаған болатын, кейіннен «Мәида» сүресінің 90-аятымен оған толық тыйым салынды. Ал «жақсы ризық» деп отырғаны — адал әрі пайдалы нәрселер.

1. Аяттан алынатын ғибраттар мен пайдалар:

• Аллаһ Тағала адамдарға табиғат арқылы сансыз нығметтер береді, олардың бірі — құрма мен жүзім. Бұл — Аллаһтың рақымы мен қамқорлығының белгісі.
• Ақыл мен ойлау — адамды иманға жетелейтін басты құрал. Ойлана білген адам Аллаһтың құдіретін мойындайды.
• Ислам діні адамға зиян келтіретін нәрселерден тыйып, пайдалы әрі таза нәрселерге шақырады. Мас ететін ішімдіктің тыйым салынуы — адамның ақылын, денсаулығын және қоғамдық тәртіпті қорғау үшін қабылданған даналық шешім.
• Аллаһ берген әрбір нығметті ойланып, шүкір ету — мұсылманның парызы. Шүкір еткен жанға Аллаһ нығметін арттырады.
• Қарапайым табиғат құбылыстарының өзінде терең ғибрат бар. Ақылмен қараған адам әр нәрседен Жаратушының белгісін көреді.
• Ислам — ақыл діні. Ол адамды ойлануға, зерттеуге, пайдалы істерге шақырады. Сондықтан да Құран аяттары адамды үнемі ойлануға, түсінуге және ғибрат алуға бастайды.