Isro surasi — Oyat 72

Kalimalarning ma'nolari:

• A'ma: Ko'r, bu yerda ko'zning ko'rligi emas, balki qalb ko'rligi, haqiqatni ko'ra olmaslik nazarda tutilgan.
• Aḍallu: Eng adashgan, yo'ldan eng ko'p ozgan.
• Sabīl: Yo'l, to'g'ri yo'l.

Tafsir:

Bu dunyoda qalbi ko'r bo'lgan, ya'ni Allohning qudratiga dalolat qiluvchi belgilar va alomatlarni ko'rmagan, Payg'ambar alayhissalom olib kelgan haq va hidoyatni qabul qilmagan kishi — oxiratda ham ko'r bo'ladi. Uning ko'rligi bu yerda yanada og'irroq va adashganligi yanada kuchliroq bo'ladi. Chunki u dunyoda haqni ko'rmagan bo'lsa, oxiratda jannat yo'lini topa olmaydi va najotga erisha olmaydi. Bu jazolar uning amaliga mos keladi — kim bu dunyoda haqdan yuz o'girgan bo'lsa, oxiratda ham haqdan mahrum qilinadi. Bu yerda zikr qilingan ko'rlik ko'zning ko'rligi emas, balki qalb va basiratning ko'rligidir. Chunki ko'zi ko'r bo'lgan odam, agar qalbi sog'lom bo'lsa, haqni topishi mumkin. Ammo qalbi ko'r bo'lgan kishi hech qachon hidoyatga erisha olmaydi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmon kishini doimo qalbini poklashga, haqiqatni ko'rish va anglashga undaydi. Qalb ko'rligi insonni dunyoda ham, oxiratda ham ziyon keltiradi.
2. Insonning oxiratdagi holati uning dunyodagi amali va holatiga bog'liq. Kim bu yerda haqni ko'rsa va unga ergashsa, oxiratda ham to'g'ri yo'lni topadi.
3. Islom dini ko'zning ko'rligini emas, balki qalbning ko'rligini asosiy nuqson deb biladi. Chunki ko'zi ojiz bo'lgan inson qalbi bilan haqni topishi mumkin, ammo qalbi ojiz bo'lgan kishi hech qanday dalil bilan hidoyatga erisha olmaydi.
4. Bu oyat mo'minlarni doimo o'z qalblarini tekshirishga, ilm olishga va haqiqatni izlashga chorlaydi. Zero, qalb ko'rligi eng katta yo'qotish va adashishdir.