سوره کهف — آیه 26

معانی کلمات:

• لَبِثوا: ماندن و توقف کردن در جایی؛ منظور مدت اقامت اصحاب کهف در غار است.
• غیب: آنچه پنهان است و از دیدگان و دانش بشر پوشیده مانده است.
• أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ: تعجب از نهایت بینایی و شنوایی خداوند؛ یعنی چه بینا و چه شنوایی است او!

تفسیر آیه:

ای پیامبر! چون از تو درباره مدت اقامت اصحاب کهف در غارشان بپرسند و تو از پیش خود علم و آگاهی نداری، به آنان بگو: خداوند به مدت ماندن آنان داناتر است؛ اوست که این حقیقت را به من وحی کرده و خبر داده است که آنان سیصد سال و نه سال اضافه در غار ماندند. پس هیچ کس پس از سخن خداوند، حق اظهارنظر و اظهار ادعایی ندارد.

خداوند متعال به تنهایی صاحب علم غیب آسمانها و زمین است؛ همه نهانها و پنهانیهای جهان هستی نزد اوست و هیچ چیز از علم و آگاهی او پوشیده نیست. چه بینا و چه شنواست خداوند! او همه چیز را میبیند و همه صداها را میشنود، حتی صدای مورچهای را در دل شب بر روی سنگ سخت. هیچ موجودی در آسمانها و زمین سرپرست و یاوری جز او ندارد و او در حکم و قضاوت و فرمان خود هیچ شریکی ندارد؛ پس هیچ کس نمیتواند حکمی بر خلاف حکم خدا صادر کند یا در تدبیر جهان با او شریک باشد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توکل بر علم الهی: انسان نباید درباره امور پنهان و نادانستهها اظهارنظر قطعی کند؛ بلکه باید علم را به خداوند واگذارد و از او طلب هدایت کند.
2. احاطه کامل خداوند: خداوند به همه چیز بینا و شنواست و هیچ چیز از او پنهان نیست؛ این باور، آرامش و اطمینان را در دل مؤمن ایجاد میکند که در پناه خدایی دانا و تواناست.
3. انحصار حکم در دست خداوند: هیچ کس حق قانونگذاری و حکم کردن بر خلاف فرمان الهی را ندارد؛ این اصل، پایه توحید در حاکمیت و تشریع است و مسلمان را از هرگونه شرک و طاغوتپرستی بازمیدارد.
4. تسلیم در برابر وحی: وقتی خبری از جانب خداوند میرسد، باید با جان و دل پذیرفت و از جدال و نزاع بیفایده درباره جزئیات آن پرهیز کرد؛ زیرا علم حقیقی نزد اوست.