سوره مریم — آيت 87

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• لَّا يَمْلِكُونَ: اهي اختيار نه رکن ٿا، اهي قدرت نه رکن ٿا.
• الشَّفَاعَةَ: سفارش، ٻئي جي لاءِ معافي جي درخواست.
• اتَّخَذَ: هن ورتو، هن قائم ڪيو.
• عِندَ الرَّحْمَٰنِ: الله تعالىٰ جي حضور ۾، الله وٽ.
• عَهْدًا: واعدو، انجام، اقرار.

2) تفسير:

هن آيت ۾ الله تعالىٰ ٻڌائي ٿو ته ڪافر ۽ مشرڪ ماڻهو قيامت جي ڏينهن ڪنهن جي به سفارش ۽ شفاعت جو اختيار نه رکندا. اهي نه ڪنهن ٻئي جي لاءِ سفارش ڪري سگهندا ۽ نه ئي انهن جي سفارش ڪنهن جي ڪم ايندي. البت اهي ماڻهو شفاعت ڪري سگهندا جيڪي دنيا ۾ الله تعالىٰ سان هڪ مضبوط واعدو ۽ عهد ڪري چڪا هئا ــ يعني ايمان ۽ توحيد جو عهد، ۽ الله ۽ سندس رسولن تي ايمان آڻڻ جو اقرار. اها شفاعت ڪرڻ وارن جي ڳالهه آهي ته اهي مؤمن ۽ الله جا مقرب بندا ئي شفاعت ڪري سگهندا، ۽ اهڙي ئي ماڻهوءَ جي لاءِ شفاعت ڪئي ويندي جنهن جي لاءِ الله تعالىٰ اجازت ڏني هجي. يعني شفاعت جو اختيار مطلق طور تي ڪنهن جي به هٿ ۾ ناهي، پر اهو سڀ الله تعالىٰ جي اجازت ۽ سندس عهد سان مشروط آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• اها آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته قيامت جي ڏينهن ڪنهن به شيءِ تي ڀروسو ڪرڻ بدران صرف ۽ صرف الله تعالىٰ تي ڀروسو ڪرڻ گهرجي.
• ايمان ۽ توحيد جو عهد مضبوطيءَ سان قائم رکڻ اسان جي آخرت جي ڪاميابيءَ جي ضمانت آهي.
• الله تعالىٰ جي رحمت ۽ انصاف جو اهو مظاهرو آهي ته شفاعت به سندس اجازت کان سواءِ ممڪن ناهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته هو ئي حقيقي مالڪ ۽ اختيار وارو آهي.
• اهو اسلام جي ان خوبصورت اصول ڏانهن اشارو آهي ته هر شخص پنهنجي عملن جو پاڻ ذميوار آهي، ۽ ايمان ئي اهو واحد رستو آهي جيڪو آخرت ۾ نجات ۽ شفاعت جو سبب بڻجي سگهي ٿو.
• اها آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان دنيا ۾ الله سان پنهنجو عهد مضبوط ڪريون، سچي ايمان ۽ توحيد سان زندگي گذاريون، ته جيئن آخرت ۾ اسان کي به شفاعت ۽ رحمت جو مستحق بڻايو وڃي.