سوره بقره — آیه 210

معانی کلمات:

• ظُلَل: جمع «ظُلَّة» به معنای سایبان‌ها و چترها؛ چیزی که بر سر کشیده می‌شود و سایه می‌افکند.
• غَمام: ابر؛ بدین سبب «غمام» نامیده شده که آسمان را می‌پوشاند و می‌پوشاند.
• قُضی الأمر: کار به پایان رسید و داوری انجام گرفت؛ یعنی حساب و جزا قطعی شد.

تفسیر آیه:

این آیه خطاب به کسانی است که با وجود دلایل روشن و نشانه‌های آشکار، از پذیرش حق سر باز می‌زنند و در برابر دعوت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) ایستادگی می‌کنند. خداوند می‌فرماید: این گروه سرکش و ستمگر چه انتظاری دارند؟ آیا جز این انتظار می‌کشند که خداوند در روز قیامت به شکلی شایسته ذات پاک او — نه مانند مخلوقات — در سایه‌هایی از ابر به سوی آنان بیاید و فرشتگان نیز (برای اجرای فرمان الهی) حاضر شوند؟ در آن هنگام، کار داوری پایان می‌پذیرد و حساب آنان یکسره می‌شود؛ نیکوکاران پاداش می‌گیرند و بدکاران کیفر می‌بینند. و سرانجامِ همه کارها و بازگشت تمام امور تنها به سوی خداوند است؛ هیچ کس و هیچ چیز از حیطه قدرت و حکمت او بیرون نیست.

فواید و پیام‌های آیه:

• هشدار به غافلان: انسان نباید با دیدن نشانه‌های حق، مهلت الهی را دلیل بر بی‌خبری خدا بداند؛ بلکه این فرصت، آزمونی برای بازگشت به راه راست است.
• عدالت قطعی الهی: روزی فرا می‌رسد که همه ظلم‌ها و بی‌عدالتی‌ها به دست توانای خداوند داوری می‌شود و هیچ مظلومی بی‌پاسخ نمی‌ماند؛ این وعده، دل مؤمنان را آرامش می‌بخشد.
• بازگشت همه امور به خدا: آگاهی از اینکه سرانجامِ همه کارها به دست خداست، انسان را از وابستگی به قدرت‌های دنیوی می‌رهاند و او را به توکل بر خداوند و انجام عمل صالح ترغیب می‌کند.
• اهمیت ایمان در دنیا: این آیه نشان می‌دهد که ایمان آوردن باید بر اساس دلیل و آگاهی باشد، نه از روی ترس یا اجبار؛ و کسانی که در دنیا با اختیار خود به حق گردن می‌نهند، در آخرت با آرامش و سربلندی روبه‌رو می‌شوند.