સૂરા અલ-બકરા — આયત 270

શબ્દોની સમજૂતી:

• نَفَقَةٍ (નફકહ): ખર્ચ, દાન — એટલે કે જે ધન અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવામાં આવે.
• نَذْرٍ (નઝર): માનતા — એટલે કે વ્યક્તિ પોતાની ઉપર કોઈ ભલાઈની ક્રિયા ફરજિયાત કરી લે, જે મૂળમાં ફરજ ન હોય.
• الظَّالِمِينَ (ઝાલિમીન): અત્યાચારીઓ — એટલે કે જેઓ અલ્લાહના હક અદા ન કરે અથવા દાનને યોગ્ય જગ્યાએ ન ખર્ચે.
• أَنصَارٍ (અન્સાર): મદદગારો — એટલે કે એવા સહાયકો જે અલ્લાહના અઝાબથી બચાવી શકે.

આયતની તફસીર:

તમે અલ્લાહની ખુશી માટે જે પણ ધન ખર્ચ કરો — ભલે ઓછું હોય કે વધારે — અથવા તમે પોતાની ઉપર કોઈ માનતા (નઝર) ફરજિયાત કરો, અલ્લાહ તે બધું જાણે છે. તે તમારા ઇરાદા અને નિયતથી પણ પૂરી રીતે વાકેફ છે. તમારા કોઈ પણ સત્કર્મનો બદલો તેના ત્યાં વ્યર્થ જતો નથી, અને તે તમને તેનો ઉત્તમ બદલો આપશે.

પરંતુ જેઓ અલ્લાહના હક અદા કરવામાં કસર કરે છે, જેઓ દાનને યોગ્ય જગ્યાએ ખર્ચતા નથી, અથવા અલ્લાહની હદોનું ઉલ્લંઘન કરે છે — તેવા અત્યાચારીઓને કોઈ પણ મદદગાર મળશે નહીં, જે કયામતના દિવસે તેમનાથી અલ્લાહનો અઝાબ દૂર કરી શકે.

આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

1. નાનું-મોટું દાન વ્યર્થ નથી જતું: અલ્લાહ દરેક ખર્ચને જાણે છે, ભલે તે એક દિરહમ પણ હોય. જે વ્યક્તિ નિષ્ઠાપૂર્વક અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરે છે, તેને તેનું ફળ ચોક્કસ મળશે.
2. નિયત (ઇરાદો) મહત્વનો છે: અલ્લાહ ફક્ત દેખાવને નહીં, પણ દિલની નિયતને જાણે છે. જો દાન શુદ્ધ ઇરાદાથી હોય તો તેની કિંમત અલ્લાહ પાસે વધારે છે.
3. માનતા પૂરી કરવી જોઈએ: જ્યારે વ્યક્તિ પોતાની ઉપર કોઈ ભલાઈની માનતા લે, તો તેને પૂરી કરવી એ અલ્લાહ સમક્ષ જવાબદારી છે, અને અલ્લાહ તેને જાણે છે.
4. અત્યાચારનું પરિણામ ભયંકર છે: જેઓ અલ્લાહના હક નથી આપતા અથવા દાનને બગાડે છે, તેમને કોઈ બચાવનાર મળશે નહીં. આ ચેતવણી છે કે આપણે અલ્લાહના હુકૂક અદા કરવામાં લાપરવાહી ન કરીએ.
5. ઇસ્લામ ઉદારતાનો ધર્મ છે: આ આયત આપણને દાન, માનતા અને ભલાઈના કાર્યો તરફ પ્રોત્સાહિત કરે છે, અને બતાવે છે કે અલ્લાહ દરેક સત્કર્મની કદર કરે છે — આ જ ઇસ્લામની સુંદરતા છે.