سوره بقره — آیه 71

معانی کلمات:

• ذَلُول: گاوی که رام شده و برای کار کردن تربیت شده باشد.
• تُثِیرُ الْأَرْضَ: زمین را برای کشت و زرع شخم بزند.
• تَسْقِی الْحَرْثَ: برای آبیاری کشتزار به کار رود.
• مُسَلَّمَةٌ: سالم و عاری از هرگونه عیب و نقص.
• شِیَةٌ: لکه یا علامتی که رنگش با رنگ اصلی بدن متفاوت باشد.

تفسیر آیه:

موسی علیهالسلام در ادامه پاسخ به قومش گفت: خداوند میفرماید آن گاو، گاوی است که نه برای شخم زدن زمین رام شده و نه برای آبیاری کشتزارها به کار گرفته شده است. او گاوی است کاملاً سالم و بدون هیچ عیب و نقصی، و هیچ لکه یا علامت دیگری در بدنش نیست که رنگش با رنگ زرد یکدست او تفاوت داشته باشد. وقتی بنیاسرائیل این توصیف دقیق و روشن را شنیدند، گفتند: «اکنون حقیقت را به روشنی آوردی و وصف کاملی از گاو مورد نظر بیان کردی.» پس سرانجام آن گاو را یافتند و ذبح کردند، اما چنان در این کار سستی و کارشکنی کردند که نزدیک بود آن را انجام ندهند و به دلیل لجاجت و بهانهجوییهایشان، این کار سخت بر آنان گران آمد.

فواید و درسهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که بهانهجویی و سختگیری بیجا در دستورات الهی، تنها بر خود انسان سخت میگیرد و راه را بر خود دشوار میکند. اگر بنیاسرائیل همان ابتدا فرمان خدا را بدون چون و چرا اجرا میکردند، کارشان آسان بود، اما چون پرسشهای بیجا کردند، خداوند شرایط را بر آنان سخت گرفت.
• اطاعت بدون قید و شرط از فرمان خداوند، نشانه تسلیم و بندگی واقعی است و انسان را به آرامش و رضایت الهی میرساند.
• هرچه انسان در برابر دستورات خداوند منعطفتر و مطیعتر باشد، خداوند نیز آسانگیری بیشتری در حق او روا میدارد؛ و هرچه لجاجت و کارشکنی کند، بر سختی کار افزوده میشود.
• این داستان عبرتی است برای مؤمنان که در برابر وحی الهی نباید بهانهجویی کنند، بلکه باید با جان و دل بپذیرند و اجرا نمایند تا خیر و برکت دنیا و آخرت نصیبشان شود.