سوره بقره — آیه 72

معانی کلمات:

• فَادَّارَأْتُمْ: نزاع و کشمکش کردید، یکدیگر را متهم کردید و هر کس اتهام قتل را از خود دور می‌کرد.
• مُخْرِجٌ: آشکارکننده، بیرون‌آورنده.
• تَکْتُمُونَ: پنهان می‌کردید، پوشیده می‌داشتید.

تفسیر آیه:

به یاد آورید زمانی را که شما (بنی‌اسرائیل) فردی را کشتید و درباره او به نزاع و اختلاف پرداختید؛ هر یک از شما اتهام قتل را از خود دور می‌کرد و بر دیگری می‌انداخت، تا جایی که کار به کشمکش و ستیز انجامید. اما خداوند آنچه را که پنهان می‌کردید — یعنی حقیقت قتل و هویت قاتل واقعی — آشکار خواهد ساخت. او هیچ چیز را پنهان نمی‌گذارد و رازهای نهفته شما را هر چند در پرده پنهان کنید، بیرون خواهد آورد. این آیه آغاز داستان گاو بنی‌اسرائیل است که در آیات بعد به تفصیل بیان می‌شود و نشان می‌دهد که چگونه خداوند با فرمان ذبح گاوی خاص، قاتل حقیقی را از میان مدعیان دروغین مشخص کرد.

فواید و پیام‌های آیه:

• خداوند بر همه اسرار و پنهانی‌های بندگان آگاه است و هیچ عملی، هر چند پنهان، از او پوشیده نمی‌ماند؛ این آگاهی باید انسان را به تقوا و پرهیز از گناه دعوت کند.
• نزاع و اختلاف و انداختن اتهام به یکدیگر، نه تنها حقیقت را پنهان نمی‌کند، بلکه موجب پیچیده‌تر شدن مشکلات و دوری از عدالت می‌شود؛ راه درست، مراجعه به حاکمیت الهی و پذیرش حق است.
• این آیه نوید می‌دهد که خداوند همیشه حامی مظلومان است و با قدرت خود، حقیقت را هر چند دیر، آشکار می‌سازد و باطل را رسوا می‌کند؛ پس مؤمنان باید به عدالت الهی امیدوار باشند و هرگز در پی پنهان‌کاری و ظلم نروند.