بقرہ سۈرىسى — ئايەت 80

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• لَن تَمَسَّنَا: بىزگە ھەرگىز تەگمەيدۇ، يەنى بىزنى ھەرگىز ئازابلىمايدۇ.
• مَّعْدُودَةً: ساناقلىق، يەنى ئازغىنا كۈنلەر.
• عَهْدًا: ئەھد، ۋەدە، كاپالەت.
• يُخْلِفَ: بۇزىدۇ، ئەكسىچە قىلىدۇ.
• تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ: ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ ئېيتىسىلەر.
• مَا لَا تَعْلَمُونَ: بىلمەيدىغان نەرسىنى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

يەھۇدىلار كاتتا بىر يالغاننى ۋە ئۆزلىرىگە بولغان ئىشەنچنى ئوتتۇرىغا قويۇپ: «بىزنى دوزاخ ئوتى پەقەت ساناقلىق بىر نەچچە كۈنلا ئازابلايدۇ، ئاندىن ئازاب ئاخىرلىشىدۇ» دېيىشتى. ئۇلار بۇ سۆزنى ھېچقانداق دەلىلسىز، پەقەت ئۆزلىرىنىڭ خالىغانچە ئويلاشى بويىچە ئېيتتى. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا بۇ يالغاننى رەدد قىلىشنى بۇيرۇپ: «ئۇلارغا ئېيتكىن: سىلەرنىڭ قولۇڭلاردا ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلگەن بىرەر ئەھد ياكى كاپالەت بارمۇ؟ ئەگەر راستتىنلا شۇنداق ئەھدىڭلار بولسا، ئاللاھ ھەرگىز ئەھدىسىنى بۇزمايدۇ. ياكى سىلەر ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ، بىلمەيدىغان نەرسىلەرنى ئويدۇرۇپ ئېيتىۋاتامسىلەر؟» دېدى.

بۇ ئايەت يەھۇدىلارنىڭ ئاساسسىز دەۋاسىنى پاش قىلىدۇ. ئۇلار ئۆزلىرىنى ئالاھىدە ئۈممەت دەپ ھېسابلاپ، دوزاخ ئازابى ئۇلارغا پەقەت ئازغىنا كۈنلەرلا تېگىدۇ، دەپ ئىشىنىشەتتى. ئەمما بۇ پۈتۈنلەي ئاساسسىز ئويدۇرما ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا ئېيتقان: ئەگەر سىلەرنىڭ دەۋايىڭلار راست بولسا، ئۇنداقتا ئاللاھ بىلەن ئارىڭلاردا بىرەر ئەھد بارمۇ؟ ئاللاھ ئەھدىسىنى ھەرگىز بۇزمايدۇ. ئەگەر ئەھد بولمىسا، ئۇنداقتا سىلەر ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ بىلمەيدىغان نەرسىنى ئويدۇرۇپ ئېيتىۋاتىسىلەر، بۇ چوڭ گۇناھتۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى بىزگە ھەر قانداق دەۋانى دەلىلسىز قوبۇل قىلماسلىقنى، ھەقىقەتنى ئىزدەشنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ تائالا يەھۇدىلارنىڭ ئاساسسىز دەۋاسىنى رەدد قىلىپ، ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا قويدى.
• ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ بىلمەيدىغان نەرسىنى ئېيتىش قاتتىق قەھرىلىنىدىغان بىر قىلمىش. بۇ ئايەت بىزنى ھەر قانداق سۆزنى دەلىلسىز ئېيتىشتىن ساقلىنىشقا چاقىرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئەھدىسىنى ھەرگىز بۇزمايدۇ. بۇ بىزگە ئاللاھنىڭ ۋەدىسىگە بولغان ئىشەنچنى كۈچەيتىدۇ ۋە ئۇنىڭغا تاۋەككۈل قىلىشقا ئۈندەيدۇ.
• ئىسلام دىنى ئادالەت ۋە ھەقىقەت دىنىدۇر. ھەر قانداق ئادەم، قايسى مىللەتتىن بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، ئۆز دەۋاسىنى دەلىل بىلەن ئىسپاتلىشى كېرەك. بۇ ئايەت بىزگە ھەقىقەتنىڭ ئۈستۈنلۈكىنى ۋە ئادالەتنىڭ مۇھىملىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• قۇرئان كەرىم ھەر دائىم ھەقىقەتنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، بىزنى توغرا يولغا يېتەكلەيدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ كەلامىنى چوڭقۇر چۈشىنىشكە ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.