سوره طہ — آيت 102

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يُنفَخُ فِي الصُّورِ: ”صور“ ۾ ڦوڪيو ويندو، يعني ملڪ (فرشتو) قيامت جي ٻئي نفخي ۾ ”صور“ نالي سڱ ۾ ڦوڪ ڏيندو، جنهن سان مئل زنده ٿي اٿي پوندا.
• نَحْشُرُ: اسان گڏ ڪنداسين، هڪ هنڌ گڏ ڪري آڻينداسين.
• الْمُجْرِمِينَ: مجرم، يعني اهي ماڻهو جيڪي الله سان شريڪ ڪرڻ ۽ ڪفر جهڙا وڏا ڏوهه ڪن ٿا.
• زُرْقًا: نيرا، يعني اهڙا نيرا ۽ بدحال جن جون اکيون ۽ رنگ نيلا ٿي چڪا هوندا.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت قيامت جي هڪ وڏي منظر ڏانهن اشارو ڪري ٿي. جڏهن ملڪ حضرت اسرافيل عليه السلام ٻئي ڀيري ”صور“ ۾ ڦوڪ ڏيندو، ته قبرون کلي پونديون ۽ سڀئي مخلوق زنده ٿي حساب ڪتاب لاءِ اٿي پوندي. ان ڏينهن الله تعاليٰ مجرمن ۽ ڪافرن کي گڏ ڪري آڻيندو، ۽ انهن جي حالت اهڙي خوفناڪ هوندي جو سندن رنگ ۽ اکيون نيلا ٿي چڪا هوندا. اهو نيرو رنگ انهن تي آيل بيحد خوف، ڏک ۽ تڪليف جو نتيجو هوندو — ڪن مفسرن موجب اهو اڃ ۽ اڃايل هجڻ سبب به هوندو، ۽ ڪن موجب اهو انهن جي ذلت ۽ رسوائي جو نشان هوندو. غرض ته اهو منظر انتهائي ڊيڄاريندڙ ۽ عبرت جوڳو هوندو، جيڪو انسان کي سوچڻ تي مجبور ڪري ٿو ته هو پنهنجي زندگي ڪيئن گذاري رهيو آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قيامت تي ايمان: هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته قيامت ۽ بعث بعد از موت هڪ حقيقت آهي، جنهن تي ايمان آڻڻ هر مسلمان تي لازمي آهي.
• نيڪي جي ترغيب: جڏهن اسان کي خبر آهي ته مجرمن جي حالت ان ڏينهن ڪيتري خراب هوندي، ته اسان کي گناهن کان بچڻ ۽ نيڪ عملن ڏانهن وڌڻ گهرجي.
• الله جي عدل تي ڀروسو: الله تعاليٰ ان ڏينهن مڪمل انصاف ڪندو، ڪنهن تي به ظلم نه ٿيندو. هي اسان کي دلجوئي ڏئي ٿي ته حق ۽ انصاف جو نظام آخرڪار قائم ٿيندو.
• توبه ۽ استغفار جي اهميت: جيئن ته مجرم ۽ ڪافر ان ڏينهن ذليل ٿيندا، اسان کي گهرجي ته وقت رهندي الله ڏانهن رجوع ڪريون ۽ توبه ڪريون.
• قرآن جي سچائي: قرآن مجيد اهڙن غيب جي خبرن کي بيان ڪري ٿو، جيڪي انسان جي عقل کان مٿانهين آهن؛ اهو ئي قرآن جي معجزي ۽ سچائي جو ثبوت آهي، جنهن تي اسان کي پورو يقين رکڻ گهرجي.