سوره انبیا — آیه 37

معانی کلمات:

• عَجَل: شتاب و عجله.
• آیاتی: نشانهها و عذابهای من.
• تَسْتَعْجِلُون: شتاب کردن و زود خواستن.

تفسیر آیه:

انسان ذاتاً شتابزده آفریده شده است؛ یعنی طبیعت او بر عجله و پیشی گرفتن در امور بنا نهاده شده است. او میخواهد همه چیز زودتر از موعد مقرر اتفاق بیفتد و در برابر تأخیر، بیتابی میکند. این ویژگی در وجود انسان نهادینه شده و او را به درخواست چیزهایی پیش از زمانشان وا میدارد.

مشرکان قریش که با شنیدن وعدههای عذاب، آن را به تمسخر میگرفتند و با استهزا میگفتند: «پس این عذاب کی میآید؟»، در واقع نمونهای از همین شتابزدگی انسانی را نشان میدادند. آنان از روی نادانی و سرکشی، عذاب الهی را زودتر از موعدش طلب میکردند و فکر میکردند هرگز واقع نخواهد شد.

خداوند متعال در پاسخ به این طلب نسنجیده، به پیامبرش میفرماید: به این مستعجلان بگو که من بهزودی نشانهها و عذابهای خود را به شما نشان خواهم داد. پس برای وقوع آن شتاب نکنید و آن را جلو نیندازید. این سخن، هم هشداری جدی و هم وعدهای حتمی است که عذاب الهی در زمان مقرر خود فرا خواهد رسید، خواه آنان بخواهند یا نخواهند. این وعده در روز بدر محقق شد و آنان عذاب الهی را با چشم خود دیدند.

فواید و درسهای آیه:

• عجله و شتابزدگی از ویژگیهای ذاتی انسان است، اما مؤمن باید با صبر و توکل بر خدا، این خصلت را مهار کند و بداند که هر چیزی در نزد خداوند، زمان و اندازهی مشخصی دارد.
• درخواست عذاب و بلا از خداوند، نشانهی نادانی و بیخردی است؛ چرا که عذاب الهی بسیار سخت و سنگین است و هیچکس نباید آن را برای خود یا دیگران بخواهد.
• خداوند مهربان، با صبر و حلم خود، به انسانها مهلت میدهد تا توبه کنند و به راه راست بازگردند، اما این مهلت بینهایت نیست و عذاب الهی در زمان مقرر خود حتماً فرا میرسد.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر ناملایمات و تأخیرهای زندگی، صبور باشیم و بدانیم که خداوند بهترین زمان را برای هر کاری انتخاب میکند و خیر ما در همان است که او مقرر کرده است.