سوره مؤمنون — آیه 65

معانی کلمات:

• تَجْأَرُوا: فریاد و ناله کردن، ضجّه و زاری راه انداختن، استغاثه کردن.
• لَا تُنصَرُونَ: یاری نمیشوید، کسی از شما دفاع نمیکند و مانع عذاب شما نمیشود.

تفسیر آیه:

در این آیه، خداوند متعال وضعیت سخت و ذلّتبارِ مجرمان را در روز قیامت ترسیم میکند؛ زمانی که عذاب الهی آنان را فرا میگیرد و به ناگاه دست به دعا و زاری میزنند و از شدت ترس و وحشت فریاد برمیآورند. اما در همین حال، خطاب به آنان میرسد که: «امروز فریاد و ناله نکنید و استغاثه و زاری را رها کنید! چرا که شما از جانب ما هیچ یاری و کمکی نخواهید یافت.» یعنی این نالهها و فریادها هیچ سودی برایتان ندارد؛ نه میتوانید خودتان را از عذاب نجات دهید و نه هیچکس دیگر توانایی دارد که شما را از این عذاب برهاند یا مانع آن شود. این جمله، در واقع ناامیدی کامل آنان را از هرگونه رهایی و نجات میرساند و بیانگر این است که در آن روز، هیچ پناهگاه و نجاتدهندهای جز رحمت الهی وجود ندارد و آنان بهدلیل اعمال ناشایست خود، از این رحمت محروم شدهاند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت توبه و بازگشت به خدا در دنیا: انسان نباید منتظر روزی بماند که توبه و استغاثهاش بیاثر باشد؛ بلکه باید در فرصت دنیا، با توبه و عمل صالح، خود را از عذاب الهی ایمن سازد.
2. ناامیدی از غیر خدا: این آیه به ما میآموزد که تنها قدرت و یاری واقعی از آنِ خداست و در روز سختی، هیچکس جز او نمیتواند ما را یاری کند؛ پس باید در تمام امور، تنها به خدا توکل کنیم و از او یاری بخواهیم.
3. هشدار به غافلان: انسانهایی که در دنیا از یاد خدا غافلاند و به گناه مشغولند، باید بدانند که روزی فرا میرسد که هیچ فریادرسی برایشان نیست و ناله و زاری آنان بیفایده خواهد بود.
4. عدالت الهی: این صحنه نشاندهنده عدالت کامل خداوند است که هر کس نتیجه اعمال خود را میبیند و هیچ ظلمی در حق کسی نمیشود؛ چرا که آنان با اختیار خود، راه کفر و گناه را برگزیدند.
5. ارزش رحمت الهی: این آیه اهمیت رحمت بیکران خداوند را در دنیا نشان میدهد که درِ توبه و بازگشت را تا لحظه مرگ باز گذاشته است؛ پس باید از این فرصت طلایی برای جلب رضایت او استفاده کنیم.