Shu'aro surasi — Oyat 208

Kalimalarning ma'nolari:

• Qarya – shahar, qishloq yoki biror hududda yashovchi aholi (jamiyat) ma'nosida kelgan.
• Munzirun – ogohlantiruvchilar, ya'ni Allohning azobidan qo'rqitib, to'g'ri yo'lga chaqiruvchi payg'ambarlar va ularning davomchilari.

Tafsir:

Alloh taolo o'zining cheksiz rahmati va adolati ila hech bir shahar yoki jamiyatni ularga ogohlantiruvchi (payg'ambar yoki da'vatchi) kelmasdan turib halok qilmagan. Ya'ni, har qanday ummat halok bo'lishidan oldin ularga Allohning amrlarini yetkazuvchi, gunohlardan qaytaruvchi va azobdan ogohlantiruvchi elchilar yuborilgan. Bu ogohlantirishlar ular uchun hujjat va dalil bo'lib, ularni to'g'ri yo'lga boshlash, xato va gunohlardan saqlash uchun bo'lgan. Agar ular shu ogohlantirishlarga quloq solmasalar va zulmda davom etsalar, bas, shundan keyingina ularga azob tushgan. Alloh hech bir ummatga zulm qilmaydi, balki avval ularga dalil-u hujjatni to'liq yetkazadi, so'ngra ularni o'z qilmishlari bilan jazolaydi. Bu esa Allohning bandalariga nisbatan rahm-shafqati va adolatining yorqin namunasidir.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo hech kimni ogohlantirishsiz, hujjatsiz jazolamasligi – Uning adolatining ulug'ligini ko'rsatadi. Bu mo'minlarga taskin beradi va Allohning har bir ishida hikmat borligini o'rgatadi.
2. Payg'ambarlar va da'vatchilarning yuborilishi – Allohning bandalariga bo'lgan cheksiz rahmatining belgisidir. Ular insonlarni zulmatdan yorug'likka, halokatdan najotga chorlaydilar.
3. Har bir inson o'ziga yetib kelgan haq da'vatiga mas'uldir. Kim haqni eshitib, undan yuz o'girsa, uzr so'rashga haqqi qolmaydi.
4. Bu oyat musulmonlarga da'vat qilish, yaxshilikka chaqirish va yomonlikdan qaytarish vazifasining muhimligini uqtiradi. Har bir mo'min o'z atrofidagilarga nisbatan ogohlantiruvchi va yo'lboshlovchi bo'lishga intilishi kerak.
5. Allohning jazolashi shoshilinch emas, balki U bandalariga muhlat beradi, ularning tavba qilishlarini kutadi. Bu esa Uning rahmati kengligidan dalolat beradi.