سوره شعراء — آيت 208

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَرْيَةٍ: آبادي، بستي، شهر يا ڪنهن به قوم جي وسندي؛ هتي مراد اهي قومون ۽ امتون آهن جن کي الله تعاليٰ پنهنجي پيغام سان نوازيو.
• مُنذِرُونَ: ڊيڄاريندڙ، خبردار ڪندڙ؛ يعني اهي رسول ۽ نبي جن الله تعاليٰ موڪليا ته ماڻهن کي عذاب کان اڳ ۾ ئي خبردار ڪن ۽ سچي رستي ڏانهن سڏين.
• أَهْلَكْنَا: اسان تباهه ڪيو، نابود ڪيو.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي انصاف ۽ رحمت جي بيان ۾ ٻڌائي ٿو ته اسان دنيا ۾ ڪنهن به آبادي يا ڪنهن به امت کي ائين ئي تباهه نه ڪيو آهي، پر ان کان اڳ ۾ ئي انهن ڏانهن پنهنجا رسول ۽ نبي موڪليا، جيڪي انهن کي الله جي عذاب کان ڊيڄاريندا هئا ۽ انهن کي سڌي رستي جي ياد ڏياريندا هئا. اهي رسول انهن کي ٻڌائيندا هئا ته ڪهڙي شيءِ انهن جي نجات جو سبب بڻجندي ۽ ڪهڙي شيءِ انهن کي تباهي ڏانهن وٺي ويندي. اهڙي طرح هر امت تي حجت قائم ٿي وئي ۽ انهن وٽ ڪو به عذر باقي نه رهيو. پوءِ جڏهن انهن پنهنجي ضد ۽ انڪار تي اڙي رهيا ۽ رسولن جي دعوت کي رد ڪيائون، تڏهن انهن تي عذاب نازل ٿيو. الله تعاليٰ ڪڏهن به ڪنهن قوم کي اڳواٽ ۾ سزا نه ڏني، ڇاڪاڻ ته اهو ظلم هجي ها، ۽ الله تعاليٰ ظلم ڪرڻ وارو نه آهي. هو حڪمت وارو ۽ انصاف وارو آهي، تنهنڪري هو پهرين پنهنجو پيغام موڪليندو آهي ۽ ماڻهن کي خبردار ڪندو آهي، ان کان پوءِ ئي جيڪڏهن اهي نه مڃين ته سزا ڏئي ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جو انصاف ۽ رحمت: هو ڪنهن کي به اڳواٽ سزا نه ٿو ڏئي، پر پهرين پنهنجو پيغام ۽ ڊيڄاريندڙ موڪلي ٿو ته جيئن ماڻهن وٽ ڪو به عذر باقي نه رهي.
• رسالت جي اهميت: انسان جي هدايت لاءِ رسولن جو موڪلڻ الله جي ٻاجهه ۽ رحمت جو وڏو مظهر آهي.
• ذميواري جي ياد ڏياري: هر انسان کي گهرجي ته هو الله جي پيغام تي غور ڪري ۽ ان تي عمل ڪري، ڇاڪاڻ ته رسولن جي دعوت کي رد ڪرڻ جو نتيجو تباهي آهي.
• اسلام جي عالمگيريت ۽ انصاف: اسلام اهو دين آهي جيڪو هر قوم ۽ هر امت لاءِ هدايت جو ذريعو آهي، ۽ الله تعاليٰ ڪنهن سان به ناانصافي نه ٿو ڪري.
• قرآن جي حڪمت: قرآن ۾ بيان ڪيل تاريخي واقعا اسان کي سبق ڏين ٿا ته اسان پنهنجي زندگي ۾ الله جي پيغام کي قبول ڪريون ۽ ان تي عمل ڪريون، ته جيئن اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿيون.