Shu'aro surasi — Oyat 99

Kalimalarning ma'nolari:

• Aḍallanā: bizni adashtirdi, yo'ldan ozdirdi.
• Mujrimūn: jinoyatchilar, gunohkorlar — bu yerda kufr va shirkka da'vat etuvchi yo'lboshchilar nazarda tutilgan.

Tafsir:

Ushbu oyatda ahli do'zaxning so'zlari keltirilmoqda. Ular o'zlarining gunohlari va adashganliklarini tan olib, bu holatga tushishlariga sabab bo'lganlarni eslashadi. Ular aytadilar: "Bizni to'g'ri yo'ldan faqat jinoyatchilar — gunohkor yo'lboshchilar adashtirdilar." Ya'ni, ularni Allohning birligidan va Unga ibodat qilishdan qaytarib, o'zlariga yoki boshqa mabudlarga ibodat qilishga chaqirgan katta gunohkorlar — shaytonlar, kufr yetakchilari va gunohni boshlab berganlar. Bu yo'lboshchilar o'zlariga ergashganlarni zalolatga yetaklab, ularni halokatga olib kelishgan. Ahli do'zax endi bu haqiqatni anglab yetadi, lekin pushaymonlik ularga foyda bermaydi.

Foydalar:

1. Inson o'z e'tiqodi va amallarida o'zi mustaqil fikr yuritishi, ko'r-ko'rona taqlid qilmasligi lozim. Chunki noto'g'ri yo'lboshchilarga ergashish insonni dunyoda ham, oxiratda ham halokatga yetaklaydi.
2. Gunohkor va zalolatga chaqiruvchi kishilar o'zlariga ergashganlarni ham o'zlari bilan birga do'zaxga olib tushadilar. Shu sababli har bir inson o'ziga o'rnak oladigan kishilarni tanlashda juda ehtiyot bo'lishi kerak.
3. Qiyomat kuni haqiqat oshkor bo'lgach, har bir inson o'z qilmishlarining og'irligini anglaydi, ammo bu anglab yetish endi foyda bermaydi. Shuning uchun dunyoda yashab turib, to'g'ri yo'lni tanlash va undan og'ishmaslik zarur.
4. Islom dini insonni mustaqil fikrlashga, to'g'ri yo'lni izlab topishga va yolg'on da'vatlarga berilmaslikka chaqiradi. Bu din insonni dunyo va oxirat saodatiga yetaklovchi eng ishonchli yo'ldir.