سوره شعراء — آيت 99

لفظن جي معنيٰ:

• أَضَلَّنَا: اسان کي گمراهه ڪيو، اسان کي سڌي رستي کان ڀٽڪايو.
• الْمُجْرِمُونَ: مجرم، ڏوهاري، اهي ماڻهو جن گناهه ۽ ڏوهه ڪيا ۽ ٻين کي به گناهه ڏانهن سڏيو.

آيت جي تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي ڳالهه بيان ڪري ٿي جيڪي دوزخ ۾ پنهنجي پيروڪارن ۽ سردارن سان تڪرار ڪندي چوندا ته: اسان کي سڌي رستي کان ڀٽڪائڻ ۽ گمراهي ۾ وجهڻ جو سبب رڳو اهي مجرم ماڻهو هئا، جن اسان کي الله کي ڇڏي ٻين کي پوڄڻ ۽ بندگي ڪرڻ ڏانهن سڏيو. اسان انهن جي ڳالهه مڃي ۽ انهن جي پويان هلڻ لڳاسين، ۽ انهن ئي اسان کي تباهيءَ ۽ نقصان جي رستي تي هلايا. اهي مجرم اڳواڻ ۽ سردار هئا، جهڙوڪ شيطان ۽ ان جا پيروڪار، ۽ اهڙا ماڻهو جن پاڻ گناهه ۽ ڏوهه جي شروعات ڪئي ۽ ٻين کي به ان ڏانهن سڏيو. هن آيت ۾ ان ڳالهه جي نشاندهي آهي ته ماڻهو پنهنجي گمراهيءَ جو ذمو پاڻ تي به رکن ٿا ۽ انهن تي به رکن ٿا جن انهن کي گمراهيءَ ڏانهن سڏيو، پر اهو به حقيقت آهي ته هر انسان کي پنهنجي عمل جي ذميواري پاڻ کڻڻي آهي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ هر انسان کي عقل ۽ سمجهه عطا ڪئي آهي ته هو حق ۽ باطل ۾ فرق ڪري سگهي.

هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

1. برائيءَ جو انجام عبرت جو نشان آهي: جيڪي ماڻهو ٻين کي گمراهيءَ ڏانهن سڏين ٿا، اهي آخرت ۾ پاڻ به ذليل ۽ رسوا ٿيندا ۽ سندن پيروڪار به سندن خلاف زبان کوليندا.
2. صحيح رهنمائيءَ جي اهميت: انسان کي گهرجي ته هو پنهنجي اڳواڻن ۽ سردارن جي اڻڌي پيروي نه ڪري، پر هر ڳالهه کي قرآن ۽ سنت جي روشنيءَ ۾ پرکي.
3. اسلام ۾ انصاف: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان پنهنجي غلطين جو ذمو ٻين تي نه وجهون، پر پنهنجي عملن جي جاچ ڪريون ۽ توبهه ڪريون.
4. قرآن جي سچائي: قرآن مجيد اهڙين حقيقتن کي بيان ڪري ٿو جيڪي آخرت ۾ پوريون ٿينديون، جنهن مان ثابت ٿئي ٿو ته قرآن الله جو ڪلام آهي ۽ ان ۾ ڪا به شڪ جي ڳالهه ناهي.
5. نيڪيءَ ڏانهن سڏڻ جي ترغيب: جيئن مجرم ٻين کي گمراهيءَ ڏانهن سڏيندا آهن ۽ ان جو نتيجو خراب ٿيندو آهي، تيئن اسان کي گهرجي ته اسان ٻين کي نيڪيءَ ۽ حق جي رستي ڏانهن سڏيون، ته جيئن اسان جو انجام به نيڪ ۽ سٺو ٿئي.