سوره سجده — آیه 18

معانی کلمات:

• فاسقًا: خارج از طاعت خدا، گناهکار و سرپیچی‌کننده از فرمان الهی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، میان مؤمن و فاسق مقایسه‌ای بیان می‌کند و می‌فرماید: آیا کسی که به خدا و رسولش ایمان آورده و به وعده‌ها و وعیدهای الهی تصدیق دارد، مانند کسی است که به خدا و رسولانش کفر ورزیده و روز قیامت را انکار کرده است؟ هرگز! این دو گروه هرگز نزد خداوند یکسان نیستند. مؤمن کسی است که به خدا ایمان دارد، به دستورات او عمل می‌کند و از نواهی او دوری می‌گزیند؛ اما فاسق کسی است که از طاعت خدا خارج شده و به گناه و نافرمانی روی آورده است. این دو گروه نه در پیشگاه خدا، نه در پاداش و کیفر، و نه در جایگاه اخروی، هرگز برابر نخواهند بود. خداوند در این آیه، نه تنها یک مؤمن و یک فاسق را در نظر دارد، بلکه تمام مؤمنان و تمام فاسقان را مورد خطاب قرار می‌دهد؛ یعنی هیچ‌یک از مؤمنان با هیچ‌یک از فاسقان در پیشگاه خدا مساوی نیستند.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه نشان می‌دهد که معیار ارزش و برتری نزد خداوند، ایمان و عمل صالح است، نه ثروت، مقام یا نسب.
• مؤمنان و فاسقان هرگز در پیشگاه خداوند یکسان نیستند؛ بنابراین مؤمن باید همواره بر ایمان خود استقامت ورزد و از گناهان دوری کند.
• این آیه مایه امیدواری مؤمنان و هشدار برای فاسقان است؛ مؤمنان به پاداش الهی امیدوار می‌شوند و فاسقان به عاقبت بد خود هشدار داده می‌شوند.
• عدالت الهی اقتضا می‌کند که نیکوکار و بدکار یکسان نباشند؛ این اصل، پایه‌ای برای باور به معاد و دادگری خداوند است.