سوره سجده — آیه 29

معانی کلمات:

• یوم الفتح: روز داوری و جدایی حق از باطل، که مراد روز قیامت است.
• لا ینفع: سود نمیبخشد و فایدهای ندارد.
• ایمانهم: باور و تصدیق آنان (که در آن روز ابراز میکنند).
• لا هم ینظرون: به آنان مهلت داده نمیشود و فرصت بازگشت نمییابند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این کافرانِ لجوج و سرکش بگو: آن روزی که وعدة عذاب و داوری نهایی فرا رسد، یعنی روز قیامت که روز جدایی حق از باطل و پیروزی اهل ایمان بر کفر است، ایمان آوردنِ آنان هیچ سودی به حالشان نخواهد داشت. در آن روز که پردهها کنار میرود و حقایق آشکار میشود، اگر بخواهند اظهار ایمان کنند یا توبه نمایند، هرگز پذیرفته نمیشود و به آنان مهلتی داده نمیشود تا بتوانند به دنیا بازگردند و اعمال خود را جبران کنند. چرا که ایمانِ در آن حال، ایمانی اضطراری و از روی ناچاری است، نه از روی اختیار و آگاهی؛ و خدای حکیم چنین ایمانی را هرگز نمیپذیرد. بنابراین، آنان در آن روز با کمال حسرت و ندامت، در برابر عذاب الهی قرار میگیرند و هیچ راه گریزی برایشان نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• غنیمت شمردن فرصت: این آیه به ما میآموزد که ایمان و توبه باید در زمان حیات و پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت انجام شود؛ چرا که پس از آن، درهای توبه بسته میشود و هیچ بهانهای پذیرفته نیست.
• عدالت و حکمت الهی: خداوند هرگز به کسی ستم نمیکند و پذیرش ایمان در آن روزِ هولناک، خلاف حکمت و عدالت اوست؛ زیرا ایمانِ حقیقی، ایمانی است که از روی اختیار و در دل امتحان و آزمایش حاصل شود.
• هشدار به غافلان: این آیه زنگ خطری است برای همه کسانی که در غفلت به سر میبرند تا پیش از آنکه فرصت از دست برود، به سوی خدا بازگردند و اعمال صالح انجام دهند.
• اهمیت ایمانِ اختیاری: ارزش ایمان در گرو اختیار و انتخاب آزادانه انسان است؛ ایمانی که از روی ترس یا ناچاری باشد، هیچ ارزشی ندارد و نمیتواند نجاتبخش انسان باشد.