سوره صافات — آیه 23

معانی کلمات:

• مِن دُونِ اللهِ: غیر از خدا، یعنی معبودهایی که به جای خدا میپرستیدند.
• فَاهْدُوهُم: آنها را راهنمایی کنید و به سوی هدف ببرید (در اینجا به معنای سوق دادن و کشاندن است).
• صِرَاطِ الجَحِیم: راه دوزخ، راهی که به آتش سوزان میانجامد.

تفسیر آیه:

در آن روز هولناک قیامت، به فرشتگان فرمان داده میشود که مشرکان و کافران را همراه با همتایانشان در شرک و گناه، و نیز معبودهایی که به جای خدا میپرستیدند (مانند بتها و هر آنچه غیر خدا میخواندند) جمع کنند. سپس به آنها گفته میشود: اینان را به راه دوزخ راهنمایی کنید و به سوی آن برانید. یعنی نه تنها آنها را به آتش میافکنند، بلکه ابتدا راهی که به جهنم منتهی میشود را به آنها نشان میدهند و با شدت و خشونت به سوی آن سوق میدهند تا به جایگاه ابدی خود برسند. این جمله کنایه از آن است که عذاب آنها با خواری و رسوایی کامل همراه است و هیچ راه فراری برایشان باقی نمیماند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی به همه انسانهاست که انتخاب معبود و مسیر زندگی، سرنوشت ابدی انسان را رقم میزند؛ کسانی که غیر خدا را میپرستند و از راه حق منحرف میشوند، در نهایت به بدترین سرانجام دچار خواهند شد.
• نشان میدهد که عدالت الهی در قیامت کامل است؛ نه تنها خود مشرکان، بلکه معبودهای دروغینشان نیز در صحنه محشر حاضر میشوند تا رسوایی آنها آشکار گردد و بدانند که آن معبودها هیچ یاری و شفاعتی برایشان ندارند.
• این آیه انگیزهای برای پرهیز از هرگونه شرک و بتپرستی (اعم از بتهای سنگی یا هواهای نفسانی و قدرتهای دنیوی) است و مؤمنان را به توحید خالص و پیروی از راه راست دعوت میکند تا از آن سرنوشت شوم در امان بمانند.
• یادآوری این صحنه، انسان را به توبه و بازگشت به سوی خدا ترغیب میکند؛ چرا که درهای رحمت تا لحظه مرگ باز است و هیچکس نباید خود را از عذاب الهی ایمن بداند.