Saffot surasi — Oyat 32

Kalimalarning ma'nolari:

• فَأَغْوَيْنَاكُمْ – biz sizlarni yo‘ldan ozdirdik, adashtirdik.
• غَاوِينَ – yo‘ldan ozganlar, adashganlar, haqiqatdan chetga chiqqanlar.

Tafsir:

Bu oyatda do‘zaxga tushgan rahbarlar va katta gunohkorlar o‘zlariga ergashganlarga qarab, o‘z ayblarini bo‘yniga olish o‘rniga, ularni ham o‘zlariga qo‘shib yo‘ldan ozdirganliklarini iqror qilmoqdalar. Ular aytadilar: "Biz sizlarni o‘zimizcha yo‘ldan ozdirdik, sizlarni haq yo‘ldan chetga chiqardik. Ammo biz ham o‘zimiz avvaldan adashgan, yo‘ldan ozgan kimsalar edik. Biz sizlarni majburlab emas, balki o‘z ixtiyoringiz bilan bizga ergashishga da’vat qildik. Bizning holimiz ham sizlarnikidan yaxshi emas edi – biz ham haqiqatdan uzoqda edik."

Ya’ni, ular o‘zlarining ham gunohkor ekanliklarini tan oladilar, lekin bu iqror ularga hech qanday foyda bermaydi. Ular bir-birlarini ayblab, o‘zlarini oqlashga urinadilar, ammo bu ularni azobdan qutqara olmaydi. Bu holat Qiyomat kunida gunohkorlarning bir-birlari bilan tortishuvi va o‘zaro malomatlarining bir ko‘rinishidir.

Foydalar va saboqlar:

1. Yomon rahbarlar va yo‘ldan ozdiruvchilar o‘zlariga ergashganlarni ham o‘zlari bilan birga halokatga yetaklaydilar. Shuning uchun har bir inson o‘zi ergashayotgan kimsalarni yaxshilab tanlashi lozim.
2. Qiyomat kunida gunohkorlar bir-birlarini ayblashlari ularga hech qanday foyda bermaydi, chunki har kim o‘z qilmishiga o‘zi javobgardir.
3. Inson o‘z gunohini boshqalarga yuklash o‘rniga, tavba qilib, Allohga qaytishi kerak. Dunyoda tavba eshigi ochiq ekan, undan foydalanish – eng yaxshi ishdir.
4. Bu oyat musulmonlarga ogohlantirishdir: hech qachon gunoh va ma’siyatga da’vat qiluvchi kimsalarga ergashmaslik kerak, chunki ularning oqibati halokatdir.
5. Alloh taolo har bir insonga aql-idrok berganki, u haq bilan botilni farqlay olsin. Bu aql-idrokdan foydalanib, to‘g‘ri yo‘lni tanlash – har bir insonning o‘z mas’uliyatidir.