Sure Sâd — Ayet 74

Kelime Anlamları:

• İllâ İblîs: "İblis hariç" demektir. Bu, bir istisnadır; yani meleklerin secde etmesinden İblis'in müstesna olduğunu bildirir.
• İstekbera: "Büyüklük tasladı, kibirlendi" anlamına gelir. Secde emrine karşı gururuna yediremeyip itaatten yüz çevirdi.
• Kâfirîn: "Kâfirler, inkârcılar" demektir. Burada, İblis'in Allah'ın emrini inkâr edip isyan etmesi sebebiyle kâfirlerden olduğu ifade edilir.

Tefsir:

Allah Teâlâ, Hz. Âdem'i yarattıktan sonra meleklere ona secde etmelerini emretmiştir. Bu emir, bir imtihan ve itaat göstergesiydi. Meleklerin tamamı, hiçbiri geri kalmaksızın, emre tam bir teslimiyet ve itaatle secde ettiler. Ancak bu ittifaktan yalnızca İblis ayrıldı. O, secde emrine karşı büyüklük tasladı, kibrine yediremedi ve bu emri yerine getirmedi. Onun bu kibri, Allah'ın emrine karşı gelmesine ve böylece kâfirlerden olmasına sebep oldu. Zira Allah'ın emrini kabul etmeyip büyüklenmek, küfürdür. İblis'in bu isyanı, onun daha önce Allah katında bilinen ve takdir edilen kâfirlerden olduğunu da göstermektedir. Yani bu secde olayı, onun içindeki küfrü ve isyanı ortaya çıkarmıştır.

Faydalar:

Bu ayet, kibrin ne kadar tehlikeli bir hastalık olduğunu ve insanı nasıl helâke sürüklediğini gözler önüne serer. İblis'in binlerce yıllık ibadeti, bir anlık kibri yüzünden boşa gitmiş ve Allah'ın rahmetinden kovulmuştur. Buradan, Allah'a karşı teslimiyetin ve itaatin, ibadetin özü olduğunu öğreniriz. Ayrıca, bir Müslüman olarak kibir ve gururdan şiddetle kaçınmamız, her işimizde Allah'ın emrine boyun eğmemiz gerektiğini anlarız. Bu kıssa, bizlere tevazuun ve itaatin kapısını aralarken, kibrin ise cehenneme giden yolu açtığını hatırlatır.