સૂરા અન-નિસા — આયત 117

શબ્દોની સમજૂતી:

• يَدْعُونَ: તેઓ પોકારે છે, પૂજે છે, આહ્વાન કરે છે.
• مِن دُونِهِ: અલ્લાહને છોડીને, અલ્લાહ સિવાય.
• إِنَاثًا: સ્ત્રી-નામવાળી મૂર્તિઓ (જેવી કે લાત, ઉઝ્ઝા, મનાત), અથવા નિર્જીવ વસ્તુઓ જે ન લાભ પહોંચાડી શકે ન નુકસાન.
• شَيْطَانًا مَّرِيدًا: એવો શયતાન જે આજ્ઞાભંગ કરનારો, સરકશ, અલ્લાહની ઇતાઅતથી બહાર નીકળી ગયેલો છે.

આયતની તફસીર:

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા મુશરિકોની પૂજા-પદ્ધતિની વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. આ મુશરિક લોકો અલ્લાહને છોડીને જેમને પોકારે છે અને પૂજે છે, તે વાસ્તવમાં એવી મૂર્તિઓ છે જેમને તેઓ સ્ત્રી-નામોથી સંબોધે છે — જેમ કે લાત, ઉઝ્ઝા અને મનાત. આ મૂર્તિઓ પોતે જ ન તો કોઈ લાભ પહોંચાડવાની શક્તિ ધરાવે છે અને ન તો કોઈ નુકસાન કરવાની. એટલે કે, તેઓ જેને દેવી-દેવતા સમજીને પૂજે છે, તે હકીકતમાં કંઈ જ નથી — ફક્ત નામના આધારે ઘડેલી કલ્પનાઓ છે.

વધુમાં અલ્લાહ ફરમાવે છે કે આ લોકો હકીકતમાં શયતાનની પૂજા કરી રહ્યા છે — એ શયતાન જે અલ્લાહની આજ્ઞાનો ઇનકાર કરનારો, સરકશ અને ભટકેલો છે. કારણ કે મૂર્તિપૂજાનો આદેશ અને પ્રોત્સાહન શયતાન તરફથી જ મળ્યું છે. શયતાને મૂર્તિપૂજા શોભિત કરી આપી, અને એ લોકોએ તેને અનુસરીને અલ્લાહ સિવાયની વસ્તુઓને પોકારવા લાગ્યા. આમ, તેમની પૂજા ખરેખર અલ્લાહની નહીં, પરંતુ શયતાનની આજ્ઞાપાલન બની ગઈ.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. તૌહીદની અહમિયત: આ આયત આપણને શીખવે છે કે ફક્ત અલ્લાહ જ પૂજાને લાયક છે. તેના સિવાય જેને પણ પોકારવામાં આવે, તે ન તો લાભ પહોંચાડી શકે ન નુકસાન.
2. શિર્કની હકીકત: મૂર્તિપૂજા અને અલ્લાહ સિવાયની વસ્તુઓની પૂજા વાસ્તવમાં શયતાનના માર્ગનું અનુસરણ છે. શયતાન જ માણસને અલ્લાહથી દૂર કરવા માટે આવા કાર્યો તરફ દોરે છે.
3. અલ્લાહની કુદરતની ઓળખ: જે વસ્તુઓ ન બોલી શકે, ન સાંભળી શકે, ન લાભ-નુકસાન કરી શકે — તેમને પૂજવું કેટલું નિરર્થક છે! આ આપણને સાચા ઇલાહની ઓળખ તરફ દોરે છે.
4. ઇસ્લામની સરળતા અને સૌંદર્ય: ઇસ્લામ આપણને એક જ અલ્લાહની ઇબાદતનો સીધો રસ્તો બતાવે છે — જે સૌથી સ્વાભાવિક, સૌથી સરળ અને સૌથી શુદ્ધ માર્ગ છે. આ રસ્તો આપણને શયતાનની ધોંખાથી બચાવે છે.
5. શયતાનથી સાવધાની: આ આ