نساء سۈرىسى — ئايەت 3

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• تُقْسِطُوا: ئادالەت قىلىش، تەڭ مۇئامىلە قىلىش.
• الْيَتَامَى: يېتىم قىزلار (بۇ يەردە ئاتا-ئانىسىدىن ئايرىلغان، ۋەلىيەت ئاستىدىكى يېتىم قىزلارنى كۆرسىتىدۇ).
• مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ: ئىككى-ئىككى، ئۈچ-ئۈچ، تۆت-تۆت (يەنى ئىككى، ئۈچ ياكى تۆت ئايال ئېلىش).
• مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ: قول ئاستىڭىزدىكىلەر (يەنى چۆرىلەر).
• تَعُولُوا: زۇلۇم قىلىش، ھەقسىزلىك قىلىش، بىر تەرەپكە مايىل بولۇش.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! ئەگەر سىلەر ۋەلىيەت ئاستىڭلاردىكى يېتىم قىزلارغا ئۆيلەنگەندە ئۇلارغا ئادالەت قىلالماي، مەھرىنى كېمەيتىپ بېرىش ياكى ئۇلارغا ياخشى مۇئامىلە قىلماي زۇلۇم قىلىشتىن قورقساڭلار، ئۇنداقتا ئۇلارنى قويۇپ، سىلەرگە ھالال بولغان باشقا ئاياللاردىن ئىككىنى، ئۈچنى ياكى تۆتنى ئېلىڭلار. بۇ سانلار سىلەرنىڭ ئىختىيارىڭلارغا قويۇلغان بولۇپ، تۆتتىن ئارتۇق ئېلىشقا ھېچقانداق ئادەمگە رۇخسەت يوق. ئەگەر كۆپ ئايال ئالغاندا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئادالەت قىلالماي، بىر تەرەپكە مايىل بولۇپ زۇلۇم قىلىشتىن قورقساڭلار، ئۇنداقتا بىر ئايال بىلەن ياكى قول ئاستىڭلاردىكى چۆرىلەر بىلەن كۇپايە قىلىڭلار. چۈنكى چۆرىلەرگە ئەركىن ئاياللارغا ئوخشاش ھوقۇق مەجبۇرىيىتى يۈكلەنمەيدۇ. مۇشۇ يول — يەنى يېتىم قىزلار ھەققىدە ئېھتىيات قىلىش، بىر ئايال ياكى چۆرىلەر بىلەن كۇپايە قىلىش — سىلەرنىڭ زۇلۇم قىلىشىڭلاردىن ۋە ھەقنى بۇزۇشۇڭلاردىن ئەڭ يىراق قىلىدىغان يولdur.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە رەھىمدىللىك دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئىسلام يېتىملەرگە ھەر قانداق شەكىلدە زۇلۇم قىلىشنى قاتتىق چەكلەيدۇ.
• كۆپ ئايال ئېلىش ئىسلامدا چەكلەنمىگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭغا قاتتىق شەرتلەر قويۇلغان: ئادالەت قىلىش شەرتى. ئەگەر ئادالەت قىلالمايدىكەنسىز، بىر ئايال بىلەن كۇپايە قىلىش تەۋسىيە قىلىنغان.
• بۇ ئايەت ئاياللارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداشقا، ئۇلارغا زۇلۇم قىلىشتىن ساقلىنىشقا چاقىرىدۇ. ئىسلام ئايالغا ھۆرمەت ۋە ئىززەت ئاتا قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنىڭ ئەھۋالىغا قاراپ ئەڭ ياخشى يولنى تاللاشقا يېتەكلەيدۇ. ئەگەر كۆپ ئايال ئېلىش زۇلۇمغا سەۋەب بولىدىكەن، ئۇنىڭدىن ساقلىنىش ئەقىللىقلىق ۋە تەقۋالىقتۇر.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئائىلە تۇرمۇشىنى تەرتىپكە سېلىش، ئەر-ئايال ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى ئادالەت ۋە مېھرىبانلىق ئاساسىغا قۇرۇش ئۈچۈن قويغان ھېكمەتلىك پرىنسىپلىرىنىڭ بىر قىسمىدۇر.