સૂરા અન-નિસા — આયત 3

શબ્દોની સમજૂતી:

• تُقْسِطُوا: ઇન્સાફ કરો, ન્યાય કરો.
• الْيَتَامَىٰ: અનાથો (અહીં અનાથ સ્ત્રીઓને લગતી બાબત).
• مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ: બે-બે, ત્રણ-ત્રણ અને ચાર-ચાર.
• تَعْدِلُوا: ન્યાય કરો, બરાબર વર્તન કરો.
• مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ: તમારા હસ્તકની દાસીઓ.
• أَدْنَىٰ: વધુ નજીક, વધુ યોગ્ય.
• تَعُولُوا: તમે જુલમ કરો, અન્યાય કરો.

આયતની તફસીર:

હે ઈમાનવાળાઓ! જો તમને એવો ભય હોય કે તમે અનાથ સ્ત્રીઓ સાથે લગ્ન કરો તો તેમના હકૂકમાં ઇન્સાફ નહીં કરી શકો, તેમને પૂરો મહેર નહીં આપો અથવા તેમની સાથે યોગ્ય વર્તન નહીં કરો, તો તેમને છોડી દો અને બીજી જે સ્ત્રીઓ તમને ગમે અને હલાલ હોય તેમની સાથે લગ્ન કરો — બે, ત્રણ કે ચાર સુધી. પરંતુ જો તમને ડર હોય કે તમે અનેક પત્નીઓ વચ્ચે ન્યાય અને સમાનતા નહીં રાખી શકો, તો માત્ર એક જ સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરો, અથવા તમારા હસ્તકની દાસીઓ પર સંતોષ રાખો — કારણ કે તેમના પર પત્નીઓ જેટલા હકૂક ફરજિયાત નથી. આ આદેશ — અનાથ સ્ત્રીઓના મામલે સાવધાની રાખવી અને એક પત્ની કે દાસી પર સીમિત રહેવું — એ તમને જુલમ અને અન્યાયથી બચવા માટે સૌથી વધુ નજીક અને સુરક્ષિત માર્ગ છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. ઇન્સાફ અને ન્યાયનું મહત્વ: ઇસ્લામે પારિવારિક જીવનમાં પણ ન્યાય અને સમાનતાને સર્વોચ્ચ સ્થાન આપ્યું છે. જ્યાં ન્યાયનો ભય હોય ત્યાં ઓછું સ્વીકારવું વધુ સારું છે.
2. અનાથોના હકૂકની રક્ષા: અનાથો અને નબળા વર્ગના લોકોના હકૂકની રક્ષા કરવી એ ઇસ્લામની મૂળભૂત શિક્ષા છે. તેમનું શોષણ કરવું અથવા તેમના હકૂકમાં કમી કરવી સખત મના છે.
3. બહુપત્નીત્વની મર્યાદા: ઇસ્લામે ચાર સુધી લગ્નની છૂટ આપી છે, પરંતુ સાથે જ શરત મૂકી છે કે ન્યાય અને સમાનતા જાળવવી ફરજિયાત છે. જો ન્યાયની શક્યતા ન હોય તો એક જ પત્ની રાખવી ઉત્તમ છે.
4. સરળતા અને વાસ્તવિકતા: ઇસ્લામ ધાર્મિક આદેશોમાં વાસ્તવિકતાનો ખ્યાલ રાખે છે. માનવીય નબળાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને માર્ગદર્શન આપે છે, જેથી અન્યાય અને પાપથી બચી શકાય.
5. જવાબદારીની ભાવના: લગ્ન એ માત્ર ભોગવિલાસનું સાધન નથી, પરંતુ જવાબદારી અને અધિકારોનું બંધન છે. દરેક પત્નીના હકૂક અદા કરવા એ પતિની ફરજ છે.
6. ઇસ્લામની સંપૂર્ણતા: આ આયત દર્શાવે છે કે ઇસ્લામે સામાજિક, પારિવારિક અને નૈત