سوره نساء — آیه 86

معانی کلمات:

• حُیّیتُم: به شما سلام و درود گفته شد.
• تَحِیَّةٍ: سلام و درود، عبارتی که برای خوشآمدگویی و احترام گفته میشود.
• فَحَیُّوا: پس شما نیز پاسخ دهید و سلام را برگردانید.
• بِأَحْسَنَ مِنْهَا: به بهتر و نیکوتر از آنچه گفته شد.
• رُدُّوهَا: آن را همانند خودش پاسخ دهید.
• حَسِیبًا: حسابرس و آگاه به همه چیز، کسی که اعمال بندگان را شماره میکند و پاداش و کیفر میدهد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، مسلمانان را به ادای احترام متقابل و پاسخگویی نیکو به سلام فرمان میدهد. هنگامی که کسی به شما سلام میکند یا ابراز محبت و احترامی مینماید، بر شما واجب است که پاسخی بهتر از آن بدهید، مثلاً اگر گفت «سلام علیکم»، شما بگویید «سلام علیکم و رحمه الله» یا اگر گفت «سلام علیکم و رحمه الله»، شما «سلام علیکم و رحمه الله و برکاته» بگویید. و اگر نتوانستید بهتر از آن پاسخ دهید، دستکم همانند آن را برگردانید تا حق ادای احترام ادا شود. این کار نشانهی بزرگواری، تواضع و اخلاق کریمانهی اسلامی است. سپس خداوند میفرماید که او بر همه چیز حسابرس است؛ یعنی هیچ سلام و پاسخی، کوچک یا بزرگ، از دیدگاه او پنهان نمیماند و او پاداش نیکوکاران را کامل خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین ادب و احترام است؛ سلام کردن و پاسخ دادن به آن، از نشانههای محبت و ایجاد الفت میان مسلمانان است.
• پاسخ دادن به نیکی با نیکیِ بیشتر، باعث رشد محبت و صمیمیت در جامعه میشود و کینهها را از بین میبرد.
• این آیه ما را به اخلاق کریمانه دعوت میکند؛ اینکه در برخورد با دیگران، حتی در سلام، بهترین و زیباترین کلمات را انتخاب کنیم.
• یادآوری اینکه خداوند حسابرس همه چیز است، ما را به مراقبت از رفتارهای کوچک و بزرگ ترغیب میکند و امیدواری به پاداش الهی را در دلها زنده میسازد.
• سلام کردن سنتی ارزشمند است که در فرهنگ اسلامی، هم ثواب دارد و هم موجب نزول برکت و آرامش در جمعها میشود.