نساء سۈرىسى — ئايەت 86

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەر:

• «حُيِّيتُم»: سالام بېرىلدىڭلار، يەنى بىرەر كىشى سىلەرگە سالام بەردى.
• «تَحِيَّةٍ»: سالام، ھۆرمەت ئىپادىسى بولغان سالاملىشىش سۆزى.
• «فَحَيُّوا»: ئۇنداقتا سىلەرمۇ سالام قايتۇرۇڭلار.
• «بِأَحْسَنَ مِنْهَا»: ئۇنىڭدىن ياخشىراق (كۆپرەك ۋە گۈزەلرەك) سۆز بىلەن.
• «أَوْ رُدُّوهَا»: ياكى ئۇنىڭ دەل ئۆزىنى قايتۇرۇڭلار.
• «حَسِيبًا»: ھېساب ئالغۇچى، ھەر بىر ئەمەلنى ھېسابلاپ بەرگۈچى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇسۇلمانلارغا ئۆزئارا ئالاقىدە ئەدەبلىك بولۇشنى ۋە سالاملىشىش ئەدەبىنى ئۆگىتىدۇ. بىرەر كىشى سىلەرگە سالام بەرسە، سىلەر ئۇنىڭغا ئۇنىڭدىن ئەۋزەلرەك — يەنى كۆپرەك سۆز بىلەن ياكى گۈزەل ئىپادە ۋە چىراي ئېچىش بىلەن — جاۋاب قايتۇرۇڭلار، ياكى ئەڭ ئاز دېگەندە ئۇنىڭ سالامىنىڭ دەل ئۆزىنى قايتۇرۇڭلار. مەسىلەن، بىرەر كىشى «ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم» دېسە، «ۋەئەلەيكۇمۇسسالام» دېيىش دەل ئۆزىنى قايتۇرۇش بولىدۇ؛ «ۋەئەلەيكۇمۇسسالام ۋەرەھمەتۇللاھ» دېيىش ئۇنىڭدىن ئەۋزەلرەك قايتۇرۇش بولىدۇ. بۇ ئەمەل ئىسلامنىڭ ئۆزئارا مېھرىبانلىق، ھۆرمەت ۋە ئىناقلىق دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئەمەلنى، شۇ جۈملىدىن سالام بېرىش ۋە سالام قايتۇرۇشنىمۇ ھېساب ئالغۇچىدۇر؛ ھېچقانداق ياخشىلىق ۋە يامانلىق ئۇنىڭ ھېسابىدىن چىقىپ قالمايدۇ، ھەر كىمگە قىلغان ئەمىلىگە قاراپ مۇكاپات ياكى جازا بېرىلىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئەدەب ۋە ئىناقلىق دىنىدۇر؛ سالاملىشىش مۇسۇلمانلار ئارىسىدىكى مۇھەببەت ۋە قېرىنداشلىق رىشتىنى كۈچەيتىدۇ.
• سالامنى ئەۋزەلرەك سۆز بىلەن قايتۇرۇش ساۋاب جەھەتتىن ئەڭ ياخشى ئەمەلدۇر، ھەتتا ئەڭ ئاز دېگەندە دەل ئۆزىنى قايتۇرۇشمۇ زۆرۈردۇر.
• ئاللاھ ھەر بىر ئەمەلنى ھېساب ئالغۇچى بولغاچقا، كىچىككىنە ياخشىلىقمۇ بىكار كەتمەيدۇ؛ بۇ ئىنساننى ياخشى ئەمەللەرگە ئۈندەيدۇ ۋە ئۈمىد بېغىشلايدۇ.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ئۆزئارا مۇئامىلىدە ئەدەبلىك، كەڭ قورساق ۋە ئىللىق مۇئامىلە قىلىشقا تەربىيەلەيدۇ، بۇ ئىسلام جەمئىيىتىنىڭ ئىناقلىقىنى ساقلايدۇ.