Zuxruf surəsi — Ayə 87

Sözlərin izahı:

• وَلَئِن سَأَلْتَهُم — “Əgər onlardan soruşsan”.
• مَنْ خَلَقَهُمْ — “Onları kim yaradıb?”
• لَيَقُولُنَّ — “Mütləq deyəcəklər”.
• اللَّهُ — “Allah”.
• فَأَنَّىٰ — “Necə? Hansı yolla?”
• يُؤْفَكُونَ — “Döndərilirlər, sapdırılırlar, uzaqlaşdırılırlar”.

Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Əgər sən bu müşriklərdən “Sizi kim yaradıb?” deyə soruşsan, onlar heç bir tərəddüd etmədən “Bizi Allah yaradıb” deyəcəklər. Onlar bunu öz dilləri ilə etiraf edirlər. Bəs o zaman necə olur ki, bu aşkar həqiqəti qəbul etdikdən sonra yenə də Allaha ibadətdən üz çevirir, başqa varlıqları Ona şərik qoşurlar? Necə olur ki, haqq yoldan bu qədər asanlıqla sapdırılırlar?

Bu ayə insanın öz vicdanına müraciət edir. Hər bir insan daxilində bilir ki, onu yoxdan var edən, ona həyat verən, ruzi verən və hər an qoruyan yalnız Allahdır. Bu, insanın fitrətində — yaradılış təbiətində yazılmış bir həqiqətdir. Müşriklər belə bu həqiqəti inkar edə bilmirdilər; onlar yalnız Allaha şərik qoşmaqla özlərini aldadırdılar.

Ey insan! Bir düşün: səni yaradan, sənə göz verən, qulaq verən, ürək verən, hər gün sənə saysız-hesabsız nemətlər bəxş edən kimdir? Əgər bunu bir anlıq düşünsən, qəlbindəki cavab səni Allaha yönəldəcək. O zaman niyə yalnız Ona qulluq etməyəsən? Niyə şükrü, ibadəti, duanı yalnız Ona həsr etməyəsən?

İslam insanı öz fitrətinə qaytarır — tək Allaha yönəlməyə, həyatın mənasını Onun razılığında axtarmağa dəvət edir. Quran bu ayədə insanı düşünməyə çağırır: əgər yaradan Allahdırsa, ibadətə layiq olan da yalnız Odur. Bu qədər sadə və aşkar həqiqətdən üz çevirmək isə yalnız insanın özünə zərər verir.

Gəl, bu ayənin mesajını qəlbimizə yeridək: hər şeyi yaradan Allahı tanıyaq, yalnız Ona yönələk və Onun yolundan dönməyək. Çünki əsl azadlıq, əsl sülh və əsl xoşbəxtlik yalnız Allaha sığınmaqda və Ona qulluq etməkdədir.