Duxon surasi — Oyat 42

Kalimalarning ma'nolari:

• Illā man raḥimallāh: Alloh rahm qilgan kishilar bundan mustasno.
• Al-'Azīz: Qudratli, g'olib, hech kim uni yengolmaydigan.
• Ar-Raḥīm: Rahmati keng, bandalariga rahm-shafqatli.

Tafsir:

Ushbu oyat qiyomat kunidagi dahshatli manzarani tasvirlashdan keyin kelgan bo'lib, unda aytiladiki, o'sha kunda hech kim hech kimga foyda bera olmaydi, do'st do'stini, qarindosh qarindoshini, otalar bolalarini qutqara olmaydi. Hech kim boshqasiga yordam berishga, shafoat qilishga qodir bo'lmaydi. Ammo Alloh taolo rahm qilgan mo'min bandalari bundan mustasnodirlar. Ular uchun Allohning izni bilan ba'zi payg'ambarlar, solih bandalar va farishtalar shafoat qilishlari mumkin. Alloh taolo o'z rahmati bilan mo'minlarga shafoat qilish imkonini beradi va ularni jahannam azobidan qutqaradi.

So'ngra Alloh taolo o'zining ikki go'zal sifatini zikr qiladi: "Al-'Aziz" – U qudratli va g'olibdir, Uning hukmiga hech kim qarshi chiqa olmaydi, U xohlagan narsani amalga oshiradi va dushmanlaridan o'ch olishda hech kim Unga to'sqinlik qila olmaydi. "Ar-Raḥim" – U rahmli va mehribondir, Unga tavba qilgan bandalariga, iymon keltirgan va solih amallar qilganlarga rahm qiladi, ularni kechiradi va jannatga kiritadi. Uning azobi qattiq, ammo rahmati ham juda kengdir.

Foydalar:

1. Qiyomat kunida hech kim hech kimga foyda bera olmasligini bilish, insonni faqat Allohga suyanishga va Ungagina tavakkal qilishga o'rgatadi.
2. Allohning rahmati Uning azobidan kengroq ekanligi mo'minlarga umid bag'ishlaydi va ularni gunohlardan tavba qilishga, Allohning rahmatidan umid uzmaslikka chorlaydi.
3. Shafoat faqat Allohning izni bilan bo'lishi, Islomda shafoat tushunchasini to'g'ri anglashga yordam beradi – shafoat ham Allohning rahmati va iznisiz amalga oshmaydi.
4. Allohning "Al-'Aziz" va "Ar-Raḥim" sifatlari birgalikda zikr qilinishi, Uning qudrati bilan rahmati birga ekanini, Uning azobi ham, rahmati ham adolatli ekanini ko'rsatadi. Bu mo'minni qo'rquv va umid o'rtasida yashashga, ibodatda barqaror bo'lishga undaydi.
5. Bu oyat insonni do'stlar va qarindoshlar uchun emas, balki o'z amallari uchun qayg'urishga, yaxshi amallar qilib, Allohning rahmatiga sazovor bo'lishga da'vat etadi.