مائدہ سۈرىسى — ئايەت 27

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• وَاتْلُ: ئوقۇپ بەر، ياد ئەتكۈز، بايان قىل.
• نَبَأَ: خەۋەر، ۋەقە، قىسسە.
• ابْنَيْ آدَمَ: ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىككى ئوغلى — ھابىل ۋە قابىل.
• قُرْبَانًا: ئاللاھقا يېقىنلىشىش ئۈچۈن تەقدىم قىلىنغان نەرسە.
• فَتُقُبِّلَ: قوبۇل قىلىندى.
• لَأَقْتُلَنَّكَ: مەن چوقۇم سېنى ئۆلتۈرىمەن.
• الْمُتَّقِينَ: تەقۋادارلار، يەنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداپ، چەكلىمىلىرىدىن يېنىۋالغان كىشىلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئى پەيغەمبەر، بۇ يەھۇدىيلارغا ۋە سېنىڭ دۈشمەنلىرىڭگە ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىككى ئوغلىنىڭ ھەقىقىي ۋەقەسىنى بايان قىلىپ بەر. ئۇ چاغدا ئۇلارنىڭ ھەر بىرى ئاللاھقا يېقىنلىشىش ئۈچۈن بىرەر نەرسە تەقدىم قىلغان ئىدى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بىرىنىڭ قۇربانلىقىنى قوبۇل قىلدى، يەنە بىرىنىڭكىنى قوبۇل قىلمىدى. قۇربانلىقى قوبۇل قىلىنمىغان ئادەم ھەسەت قىلىپ: «مەن چوقۇم سېنى ئۆلتۈرىمەن» دېدى. قۇربانلىقى قوبۇل قىلىنغان ئادەم ئۇنىڭغا جاۋابەن: «ئاللاھ پەقەت تەقۋادارلارنىڭ قۇربانلىقىنىلا قوبۇل قىلىدۇ» دېدى.

بۇ ۋەقەدىن شۇنى بىلىش مۇمكىنكى، ئاللاھ تائالا كىشىلەرنىڭ سىرتىدىكى ئەمەلىگە ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ قەلبىدىكى تەقۋا ۋە ئىخلاسقا قارايدۇ. قۇربانلىقنىڭ قوبۇل بولۇشى ياكى بولماسلىقى ئۇنىڭ مىقدارى ۋە شەكلىگە باغلىق ئەمەس، بەلكى تەقدىم قىلغۇچىنىڭ تەقۋادارلىقىغا باغلىقتۇر. ھەسەت ۋە كىبرىنىڭ ئاقىۋىتى ھەقىقەتنى كۆرۈشتىن توسىدۇ ۋە كىشىنى زۇلۇمغا يېتەكلەيدۇ. شۇڭا ھابىل ئۆزىنى قوغداش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ھەقىقەتنى بايان قىلىش ئۈچۈن: «ئاللاھ پەقەت تەقۋادارلارنىڭ قۇربانلىقىنى قوبۇل قىلىدۇ» دېگەن.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا كىشىلەرنىڭ ئەمەلىنى قوبۇل قىلىشتا ئۇلارنىڭ تەقۋادارلىقى ۋە ئىخلاسىنى ئاساس قىلىدۇ، شەكىل ۋە مىقدارنى ئەمەس.
• ھەسەت ۋە كىبرى ئىنساننى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلماستىن زۇلۇمغا يېتەكلەيدۇ، شۇڭا بۇ خۇيۇنلاردىن ساقلىنىش كېرەك.
• تەقۋادارلىق ئىنساننىڭ ئاللاھ دەرگاھىدا ئەڭ قىممەتلىك ئالاھىدىلىكىدۇر.
• ئىنسان ئۆز ئەمەلىنىڭ قوبۇل بولۇشى ئۈچۈن ئىخلاس ۋە تەقۋانى ئاساس قىلىشى كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە ئىخلاسقا بولغان ئەھمىيىتىنى، شۇنداقلا ھەسەت ۋە زۇلۇمنىڭ قانچىلىك خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.