Rahmon surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• Fа-yauma'izin: O'sha kuni, ya'ni osmon yoriladigan va qiyomat qoyim bo'ladigan kun.
• Lā yus'alu: So'ralmaydi, so'roq qilinmaydi.
• 'An zanbihi: Uning gunohi haqida.
• Ins: Odam (inson).
• Jānn: Jin.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo qiyomat kunidagi dahshatli manzaralardan birini bayon qilmoqda. O'sha ulug' kun kelganda, ya'ni osmon yorilib, qiyomat qoyim bo'lganida, na insonlardan va na jinlardan gunohlari haqida so'ralmaydi. Chunki Alloh taolo ularning barcha amallarini, yaxshiyu yomonini to'liq biladi va hech narsa Unga maxfiy emas. Bandalarning qilgan har bir ishi, aytgan har bir so'zi, hatto qalblaridan o'tkazgan niyatlari ham Allohning ilmida hozir va hazirdir.

Bu yerda so'roq qilishdan maqsad — o'sha kuni gunohkorlarning yuzlaridan, belgilaridan tanib olinishidir. Mo'minlar yuzlaridagi nur va izlari bilan, kofirlar esa qiyofalari va sifatlari bilan ajralib turadilar. Demak, bu so'roq — o'rganish va bilish uchun emas, balki ularni tanib, jazolash uchundir. Agar so'roq bo'ladigan bo'lsa ham, bu ularni yuzlariga qarshi tanbeh berish va ularni sharmanda qilish uchun bo'ladi, xolos.

Foydalar:

1. Alloh taoloning ilmi har narsani qamrab olgan — U bandalarining barcha qilmishlarini biladi, shuning uchun qiyomat kuni ularni so'roq qilishga hojat qolmaydi.
2. Qiyomat kuni har bir inson o'z amali bilan keladi — yaxshi amal qilganlar yuzlarida nur bilan, yomon amal qilganlar esa qorong'u qiyofa bilan taniladilar.
3. Bu oyat bizga gunohlardan saqlanish va tavba qilishning muhimligini eslatadi. Chunki qiyomat kuni hech kimdan so'ralsa ham, so'ralmasa ham, har birimizning amallarimiz ochiq-oydin ko'rinib turadi.
4. Islom dini bandalarni ogohlantirish bilan birga, ularga rahm-shafqat ko'rsatadi — gunohlarini tark etib, Allohga tavba qilishga undaydi. Chunki Alloh taolo tavba qiluvchilarni sevadi va ularning gunohlarini kechiradi.
5. Ushbu oyat qiyomat kunining haqiqat ekanligini va u kunga imon keltirish, unga tayyorgarlik ko'rish zarurligini ta'kidlaydi.