Аль-Вакиа сүресі — Аят 63

1. Сөздердің мағынасы:

• أَفَرَأَيْتُم — «көрдіңдер ме?», «ойланып көрдіңдер ме?» деген мағынада. Бұл жерде Аллаһ адамдардың назарын аударып, ойландыру үшін сұрақ қояды.
• مَا تَحْرُثُونَ — «не егіп, не жыртып жатқандарың», яғни жерді жыртып, оған дән себу әрекеті.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала адамдарға: «Сендер жерді жыртып, оған дән себіп жатқан егіндеріңді көрдіңдер ме?» — деп сұрақ қояды. Бұл сұрақ адамды ойландыруға, өзінің әлсіздігі мен Аллаһтың құдіретін мойындауға бағытталған.

Адам жерді жыртып, дәнді сеуіп, оны баптап, суарады. Бірақ сол дәннің жарылып, көктеп шығуы, өсіп-өніп, жеміс беруі — адамның қолынан келмейтін іс. Оны өсіретін, қуратып кетпейтіндей етіп сақтайтын — тек Аллаһ. Егер Аллаһ қаласа, сол егін қурап, кебекке айналып, ешбір пайда бермейтін болар еді. Сонда адамдар қатты қайғырып, «біз зиянға ұшырадық, тіпті ризықтан да құр қалдық» деп өкінер еді.

Демек, бұл аят адамға егіннің өсуі өзінің күш-қуатымен емес, Аллаһтың қалауымен және мейірімімен болатынын ұғындырады. Адам тек себепті жасайды, ал нәтижені беретін — Жаратушы.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһ адамды ойлануға, табиғаттағы күнделікті көріп жүрген нәрселеріне тереңірек үңілуге шақырады.
• Егіннің өсуі, ризықтың келуі — Аллаһтың құдіреті мен мейірімінің көрінісі. Бұл адамды Аллаһқа шүкіршілік етуге жетелейді.
• Адам өзінің әлсіздігін, Аллаһқа тәуелді екенін түсінеді. Бұл иманды нығайтып, тәуекелді арттырады.
• Әрбір ризық — Аллаһтың сыйы. Оны бағалап, шүкір ету — мұсылманның парызы.
• Аят адамды дүниеге арбанып кетпей, артындағы Жаратушыны тануға, Оған құлшылық етуге шақырады. Бұл — исламның негізгі мақсаты.