سوره واقعه — آیه 72

### معانی واژگان

• أَنشَأْتُمْ: پدید آوردید، آفریدید، به وجود آوردید.
• شَجَرَتَهَا: درخت آن (درختی که آتش از آن زده میشود).
• الْمُنشِئُونَ: پدیدآورندگان، آفرینندگان.

### تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه، انسانها را به اندیشیدن دربارهی آتشی که خودشان آن را روشن میکنند فرا میخواند و میفرماید: «آیا شما درخت آن را آفریدهاید یا ما آفرینندهی آن هستیم؟»

منظور از «شجره» در اینجا درختی است که از آن آتش زده میشود، مانند درختان خشک یا چوبهای مخصوصی که برای روشن کردن آتش به کار میروند. انسانها تنها با استفاده از ابزار و وسایل، آتش را از چوب یا درخت میگیرند، اما این درخت را چه کسی آفریده است؟ چه کسی به آن خاصیت آتشزا داده است؟ چه کسی مواد قابل اشتعال را در آن قرار داده است؟ قطعاً این کار از توان انسان خارج است و تنها خداوند قادر مطلق است که چنین درختی را آفریده و خاصیت آتشزایی را در آن قرار داده است.

خداوند با این استدلال لطیف و ملموس، انسان را به تفکر دعوت میکند که اگر او نمیتواند حتی یک درخت ساده را بیافریند، پس چگونه میتواند منکر خالق و آفریدگار باشد؟ این آیه در ادامهی آیات قبل، که دربارهی آب آشامیدنی و آتش سخن میگوید، انسان را به شکرگزاری و ایمان به قدرت بیپایان پروردگار دعوت میکند.

### فواید و پیامهای آیه

1. شناخت نعمتهای الهی: آتش یکی از نعمتهای بزرگ خداوند است که زندگی بشر بدون آن ممکن نیست. با تفکر در این نعمت، انسان به عظمت خالق پی میبرد و شکرگزار او میشود.
2. اثبات توحید و یکتاپرستی: این آیه نشان میدهد که آفرینش و تدبیر جهان تنها در دست خداوند است و هیچ کس در آفرینش شریک او نیست. انسان هر چه تلاش کند، نمیتواند حتی یک درخت را بیافریند.
3. دعوت به تفکر و اندیشه: قرآن کریم انسانها را به تفکر در پدیدههای طبیعی دعوت میکند تا از این طریق به شناخت خداوند برسند. آتش، آب، گیاهان و همهی مخلوقات، نشانههایی از قدرت و حکمت الهی هستند.
4. تواضع در برابر قدرت خداوند: وقتی انسان میبیند که نمیتواند حتی یک درخت کوچک را بیافریند، در برابر عظمت خداوند فروتن میشود و به ضعف و ناتوانی خود پی میبرد.
5. شکرگزاری و عبادت: شناخت نعمتهای الهی، انسان را به شکرگزاری و عبادت خداوند سوق میدهد و محبت او را در دل زنده میکند.