Muddəssir surəsi — Ayə 23

Söz izahı:

• أَدْبَرَ (ədbərə): Üz çevirdi, arxa döndü, haqdan uzaqlaşdı.
• اسْتَكْبَرَ (istəkbərə): Təkəbbür göstərdi, böyüklük satdı, haqqı qəbul etməkdən boyun qaçırdı.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, haqqa qarşı duran, öz ağlını və hiyləsini hər şeydən üstün sayan bir insanın acınacaqlı sonunu göstərir. O kəs ki, Quran haqqında düşünüb-daşınmış, ona qarşı nə deyəcəyini hazırlamış, lakin haqqı tapmaq üçün deyil, onu inkar etmək üçün yol axtarmışdı. Nəhayət, bütün yollar bağlandıqda, haqqı qəbul etmək əvəzinə, üz çevirdi və təkəbbürə qapıldı.

ثُمَّ أَدْبَرَ — yəni haqdan, imandan və doğru yoldan tamamilə üz döndərdi. Ona göstərilən aydın dəlillərə baxmayaraq, ürəyi ilə haqqı qəbul etmədi, bədəni ilə də ondan uzaqlaşdı.

وَاسْتَكْبَرَ — yəni təkəbbür göstərdi, özünü böyük saydı və Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) tabe olmaqdan imtina etdi. Onun təkəbbürü ona iman gətirməyə mane oldu. Halbuki o, Quranın həqiqət olduğunu dərk edirdi, lakin qüruru onu haqqa tabe olmaqdan saxladı.

Bu ayədən biz böyük bir dərs götürürük: təkəbbür insanı haqdan uzaqlaşdıran ən böyük maneələrdən biridir. Kim özünü böyük sayıb haqqa boyun əyməzsə, axırda ziyana uğrayanlardan olar. Əksinə, təvazökar olub haqqı qəbul edən insan isə nicat tapar. Quran bizə təvazökarlığı, haqqa boyun əyməyi və doğru yolu axtarmağı tövsiyə edir. Gəlin, qürurdan uzaq olub, haqqın qarşısında baş əyənlərdən olaq — çünki həqiqi böyüklük təkəbbürdə deyil, təvazökarlıqda və haqqa tabe olmaqdadır.