Аль-Муддассир сүрөсү — Аят 23

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَدْبَرَ (адбара): Артка бурулду, жүзүн кайтарды, баш тартты. Бул жерде акыйкаттан, ыймандан жүз буруу маанисинде.
• اسْتَكْبَرَ (истакбара): Текаббирлик кылды, өзүн чоң тутту, менменсинди. Баш ийүүдөн жана ыйман келтирүүдөн текеберленүү менен баш тартты.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Аллах Таала тарабынан Мухаммад пайгамбарга (саллаллаху алейхи уа саллам) каршы чыккан жана Куранга шек келтирүүгө аракет кылган адамдын (Валид ибн Мугиранын) абалын баяндайт. Ал акыйкатты изилдеп, ойлонуп, өзүнүн ички дүйнөсүндө Куранга каршы эмне айтаарын ойлоп тапкандан кийин, акырында акыйкаттан жүз буруп, андан баш тартты. Ал ыйман келтирүүнү жана пайгамбарга ээрчүүнү өзүнө ылайык көрбөй, текеберлик кылып, өзүн чоң тутту. Бул анын жүрөгүндөгү текеберлик жана өзүмчүлдүк акыйкатты кабыл алууга тоскоол болгонун көрсөтөт. Ал акыйкатты таанып билсе да, өзүнүн кадыр-баркына доо кетирет деп коркуп, ага баш ийүүдөн баш тартты. Ошентип, ал акыйкаттан алыстап, адашуу жолун тандады.

1. Алынган пайдалар:

• Текеберлик акыйкаттан алыстатат: Бул аят текеберликтин адамды акыйкаттан канчалык алыстатаарын көрсөтөт. Текебер адам акыйкатты көрсө да, өзүнүн менмендигинен улам аны кабыл албайт.
• Акыйкатты издөө жана ага баш ийүү: Ар бир адам акыйкатты чын ыкластан издеп, ага баш ийүүгө даяр болушу керек. Акыйкатты тапкандан кийин ага каршы чыгуу же текеберлик кылуу адамды адашууга алып барат.
• Ыймандын жолу – баш ийүү: Ыйман келтирүү жана пайгамбарга ээрчүү – бул баш ийүүнүн жана момундуктун жолу. Текеберлик жана өзүн чоң тутуу бул жолго тоскоол болот.
• Курандын улуулугу: Куранга каршы чыккандардын аракеттери канчалык аракет кылбасын, ал акыйкаттын алдында алсыз экенин көрсөтөт. Куран – Аллахтын сөзү, ага каршы чыгуу мүмкүн эмес.
• Исламдын жөнөкөйлүгү: Ислам – бул акыйкатты таануу жана ага баш ийүү дини. Ал адамды текеберликтен, өзүмчүлдүктөн арылтып, момундукка жана баш ийүүгө чакырат. Бул дин аркылуу адам жүрөгүндө тынчтык жана бейпилдик табат.