Sure Müddessir — Ayet 23

Kelime Anlamları:

• أَدْبَرَ: Yüz çevirdi, arkasını döndü, geri döndü.
• اسْتَكْبَرَ: Büyüklük tasladı, kibirlendi, hakka boyun eğmeyi reddetti.

Tefsir:

Bu âyet, Kureyş'in ileri gelenlerinden olan ve Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)'in davetine karşı amansız bir düşmanlık sergileyen Velîd b. Muğîre hakkında nazil olmuştur. O, Kur'an'ı dinledikten sonra içten içe onun etkileyici ve üstün bir söz olduğunu hissetmiş, fakat kavmi içindeki itibarını kaybetme korkusu ve kibir duygusu onu hakikati kabullenmekten alıkoymuştur.

Âyette geçen "ثُمَّ أَدْبَرَ" ifadesi, onun hakikati gördükten sonra bilinçli bir şekilde yüz çevirdiğini, arkasını döndüğünü ifade eder. Bu, cehaletten kaynaklanan bir reddediş değil, bilerek ve isteyerek haktan uzaklaşmadır. Ardından gelen "وَاسْتَكْبَرَ" kelimesi ise onun bu yüz çevirişinin ardındaki asıl sebebi ortaya koyar: Büyüklük taslamak, kibrine yenik düşmek ve nefsini hakikatin üstünde tutmak.

Bu iki kelime, inkârcıların tutumunu özetleyen evrensel bir tablo çizer. Onlar, delilleri gördüklerinde ya yüz çevirirler ya da kibirlenip kabul etmezler. Oysa iman, tevazu ister; kulun Rabbine boyun eğmesini, nefsini küçültmesini gerektirir. Kibir ise imanın önündeki en büyük engeldir. Nitekim şeytan da Âdem'e secde etmekten kaçındığında aynı hastalığa yakalanmış, "Ben ondan hayırlıyım" diyerek kibirlenmişti.

Sevgili kardeşim! Bu âyet bize, hakikati kabul etmenin önündeki en büyük engelin kibir olduğunu öğretir. Kalbini tevazu ile yumuşatan, hak nereden gelirse gelsin onu kabul eden kimse, dünyada huzura, ahirette kurtuluşa erer. Kibir ise insanı hem dünyada hem ahirette hüsrana sürükler. Rabbimiz, bizleri hakikati kabul eden, kibirden uzak duran, boyun eğen kullarından eylesin. Unutma ki, cennetin anahtarı tevazudur; kibirlenenlerin kalbi ise imanın nuruna kapalıdır.