Абаса сүрәсе — Аять 19

Сүзләр мәгънәсе:

• نُّطْفَةٍ — бер тамчы (мәни), бик аз су.
• خَلَقَهُ — аны барлыкка китерде.
• فَقَدَّرَهُ — аңа үлчәү бирде, ягъни тиешле рәвештә иҗат итте.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә кешенең барлыкка килү юлын искә төшереп әйтә: ул — бик аз су тамчысыннан (мәнидән) халык ителде. Бу тамчы үзе бернәрсә дә түгел, ләкин Аллаһы аңа тереклек биреп, аны үстерә башлады. Ул кешене төрле стадияләр аша үткәрде: әүвәл нутфә (тамчы), аннары галәкә (кан йомгагы), аннары мөдга (ит кисәге), соңыннан сөякләр, аннары ит каплавы, һәм ахырда рух өрү белән тулы кеше итеп яратты. Аллаһы аның һәр әгъзасын, һәр органын, буен, сынын, рәңген, холыкны — барысын да үзенең чиксез хикмәте белән үлчәп, тиешле урынга куйды. Бу — Аллаһының кодрәтенә һәм осталыгына ишарә, кеше үзенең тәүге чыганагының шундый хәлсез булуына карамастан, ничек итеп камил итеп яратылуын күрсәтә.

Гыйбрәтләр:

1. Кеше үзенең килеп чыгышын онытмаска тиеш — ул бер тамчы судан яратылган, шуңа күрә тәкәбберлек итү урынсыз.
2. Аллаһының кодрәте чиксез: хәлсез бер тамчыдан камил кеше барлыкка китерү — Аның бөеклегенә дәлил.
3. Кешенең яратылышындагы һәр этап — Аллаһының хикмәте һәм тәртибе белән, бу безне Аның эшләренә тәфәккер итәргә өнди.
4. Әгәр Аллаһы кешене беренче мәртәбә ярата алса, ул аны үлгәннән соң яңадан терелдерә алачак — бу ахирәткә ышануны ныгыта.
5. Кеше үзенең яратылышындагы тәртипне күреп, Аллаһының һәр эшендә мәгънә һәм максат барлыгын аңларга тиеш, шуңа күрә ул да үз тормышын максатлы һәм тәртипле итәргә тырышырга кирәк.