Abəsə surəsi — Ayə 19

1) Bəzi sözlərin izahı:

• نُطْفَة (nütfə): kiçik bir su damcısı, yəni maye halında olan bir qətrə. Burada insanın yaradılışının başlanğıcı olan kişi toxumunu ifadə edir.
• خَلَقَهُ (xalaqahu): onu yaratdı.
• فَقَدَّرَهُ (fəqaddərəhu): ona ölçü-biçi verdi, onu mərhələ-mərhələ müəyyən etdi, hər mərhələdə ona lazım olan şəkli və xüsusiyyətləri təyin etdi.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-təala insanın yaradılışındakı heyrətamiz mərhələlərə diqqətimizi yönəldir. İnsan kiçik bir su damcısından — dəyərsiz görünən bir nütfədən yaradılmışdır. Lakin Uca Allah bu kiçik damcıya elə bir qüdrət və hikmət ilə nizam verdi ki, o, tədricən müxtəlif mərhələlərdən keçərək tam bir insan şəklinə gəlib çatdı. Əvvəlcə nütfə, sonra laxtalanmış qan (ələqə), sonra bir ət parçası (mudğə), sonra sümüklər, sonra ətlə örtülmüş bir bədən — hər mərhələdə Allah onun üçün lazımi ölçünü, forma və xüsusiyyətləri müəyyən etdi.

Bu, insanın öz gücü və ya təsadüf nəticəsində yaranmadığını, əksinə, Uca Allahın sonsuz elmi və qüdrəti ilə yaradıldığını göstərir. İnsan nə qədər kiçik və zəif bir başlanğıcdan gəlsə də, Allah onu ən gözəl surətdə yaradıb, ona ağıl, düşüncə və seçim etmək qabiliyyəti bəxş edib.

Ey insan! Bir düşün: sən hardan gəldin? Səni yoxdan var edən, sənə göz, qulaq, ürək və ağıl verən kimdir? Səni ana bətnində doqquz ay qoruyub saxlayan, sonra bu dünyaya gətirən, böyüdən və yetişdirən kimdir? Bütün bunlar Allahın sənə olan sonsuz mərhəmətinin və qüdrətinin əlamətləridir. O Allah ki, səni yaratdı, sənə ölçü-biçi verdi və həyatın boyu sənə yol göstərdi.

Elə isə, ey insan, bu qədər nemətlərə görə Rəbbinə şükür etməyəsənmi? Ona iman gətirib, əmrlərinə tabe olmağa layiq deyilsənmi? Bil ki, səni yaradan Allah səni yenidən dirildəcək və etdiyin hər bir əməlin hesabını soruşacaqdır. Bu gün tövbə edib Ona yönəlmək, Onun rəhmətindən ümidini kəsməmək ən gözəl qərardır. Çünki Allah bağışlayandır, rəhmlidir.