Fəcr surəsi — Ayə 17

1) Bəzi sözlərin izahı:

• كَلَّا (kəlla): “Xeyr, belə deyil!” – bu, insanın yanlış fikrini qətiyyətlə rədd edən bir ifadədir.
• الْيَتِيم (əl-yətim): Atasını itirmiş, hələ yetkinlik yaşına çatmamış uşaq.
• تُكْرِمُونَ (tukrimun): Siz hörmət edirsiniz, ehtiram göstərirsiniz, yaxşılıq edirsiniz.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insanın səhv düşüncəsini düzəldir. İnsan elə zənn edir ki, mal-dövlət, var-dövlət Allahın ondan razı qaldığının, yoxsulluq və çətinlik isə Allahın onu alçaltdığının əlamətidir. Xeyr, bu doğru deyil! Əsl hörmət Allaha itaət etməkdə, əsl alçalma isə Ona asi olmaqdadır.

Sonra Allah bəyan edir ki, sizə verdiyi ruzidən yetimlərə ehtiram göstərmirsiniz, onlara yaxşılıq etmirsiniz, onların qayğısına qalmırsınız. Halbuki yetimə hörmət, ona izzət vermək, ehtiyaclarını ödəmək Allahın razılığını qazanmağın yollarındandır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, mal-dövlət insanın Allah yanında dəyərinin ölçüsü deyil. Əsl dəyər iman, təqva və yaxşı əməllərdir. Yetimə qarşı göstərilən şəfqət və qayğı isə imanın gözəl təzahürlərindən biridir.

3) Dəvət xarakterli nəsihət:

Ey insan! Sənə verilən hər bir nemət Allahın sənə bir əmanətidir. Bu əmanətdən yetimlərə, yoxsullara və ehtiyac sahiblərinə pay verməklə sən həm Allahın razılığını qazanır, həm də qəlbinin yumşaldığını, ruhunun saflaşdığını hiss edirsən. Unutma ki, yetimə uzatdığın şəfqət əli, sildiyin göz yaşı, sevindirdiyin qəlb sənin üçün qiyamət günündə ən böyük sərvət olacaqdır. İslam bizi bir-birimizə qarşı mehriban, şəfqətli və ədalətli olmağa çağırır. Gəl, bu çağırışa qulaq asaq, yetimlərin qəlbini sevindirək, onlara hörmət və qayğı göstərək. Çünki Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurmuşdur: “Mən və yetimə qayğı göstərən şəxs cənnətdə belə yan-yana olacağıq” – və iki barmağını göstərmişdir. Bu, necə də böyük bir müjdədir!