Fajr surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• Jahannam – do'zax, eng og'ir azob joyi.
• Yazakkaru – eslaydi, ibrat oladi.
• Va anna lahuz-zikro – qanday bo'lsin unga eslash, ya'ni eslashning foydasi yo'q.

Tafsir:

Qiyomat kuni kelganda, Yer qattiq silkinib, tog'lar va yer qatlamlari bir-biriga urilib, vayron bo'ladi. O'sha ulug' kuning kelishida Alloh taolo o'z bandalari o'rtasida hukm chiqarish uchun keladi va farishtalar saf-saf bo'lib turishadi. O'sha dahshatli kunda Jahannam keltiriladi – yetmish ming tizgini bo'lib, har bir tizginni yetmish ming farishta tortib keladi. Bu manzara shu qadar dahshatliki, har bir inson o'z qilmishlarini eslaydi. Ayniqsa, kofir va gunohkor inson o'sha paytda o'zining Allohga itoat etmaganini, gunohlarga botganini va yaxshi amallar qilmaganini eslab, pushaymon bo'ladi. Ammo bu pushaymonlik va eslash unga hech qanday foyda bermaydi. Chunki bu kun – amal qilish kuni emas, balki hisob va jazo kunidir. Dunyoda qilgan gunohlarini tuzatish, tavba qilish va yaxshi amallar qilish imkoniyati o'tib ketgan. Endi eslashning, tavba qilishning foydasi yo'q, chunki vaqt tugagan va hukm chiqarilgan.

Foydalar:

Ushbu oyatdan biz quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Qiyomat kuni haqiqatdir – har bir inson o'sha kunni eslab, unga tayyorgarlik ko'rishi lozim. Bu kun shunchalik dahshatliki, hatto Jahannamning o'zi ham keltiriladi.
2. Dunyo – amal qilish maydoni – Qiyomat kunida pushaymonlik va eslash foyda bermaydi. Shuning uchun bugun, dunyoda yashab turganimizda, Allohga itoat qilishimiz, gunohlardan qochishimiz va yaxshi amallar qilishimiz kerak.
3. Tavba qilishning vaqti cheklangan – Tavba qilish eshigi o'lim kelguniga qadar va Qiyomat boshlanguniga qadar ochiqdir. Bu oyat bizni tavbani kechiktirmaslikka, har kuni o'zimizni hisobga tortishga undaydi.
4. Allohning rahmati va adolati – Alloh taolo bandalariga dunyoda tavba qilish imkoniyatini bergan, ammo Qiyomat kunida adolat bilan hukm qiladi. Shuning uchun biz Allohning rahmatidan umidvor bo'lishimiz bilan birga, Uning azobidan ham qo'rqishimiz lozim.
5. Farishtalarning buyukligi – Jahannamni tortib keladigan farishtalarning soni va ularning qudrati Allohning buyukligini ko'rsatadi. Bu bizni Allohning qudrati oldida ojiz ekanligimizni eslatadi va Unga bo'lgan ehtiromimizni oshiradi.