Марьям сүресі — Аят 89

1. Сөздердің мағынасы:

• لَقَدْ — расында, әлбетте (ант пен бекіту мәніндегі кіріспе сөз).
• جِئْتُمْ — сендер келдіңдер, айттыңдар, жасадыңдар (мұнда «айтып, ойлап таптыңдар» деген мағынада).
• شَيْئًا — бір нәрсені, бір істі.
• إِدًّا — тым ауыр, өте жаман, мүлдем қисынсыз, адам баласы айтпайтын ауыр сөз.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Мәриям сүресінің алдыңғы аяттарында келген Аллаһқа бала телу туралы өте ауыр сөзге қатысты айтылған. Аллаһ Тағала сол сөзді айтқандарға қарата: «Расында сендер өте ауыр, тіпті жер мен көктің тұруына себеп болатындай ауыр әрі жиіркенішті бір сөз айттыңдар» деп ескертеді. Яғни бұл жерде сөз жай ғана қате немесе қарапайым қателік емес, ол — Аллаһтың ұлығына лайықсыз, Оның жалғыздығына нұқсан келтіретін, ақылға да, дінге де сыймайтын аса ауыр күнә. Сондықтан Аллаһ оны «شَيْئًا إِدًّا» — «тым ауыр, мүлдем қисынсыз бір нәрсе» деп атады. Бұл сөздің ауырлығы соншалық, оны айтушы тек қана қателесіп қоймай, Аллаһтың қасиетті затына үлкен қорлық жасаған болады. Осылайша аят адамдарды Аллаһ туралы сөйлегенде өте сақ болуға, Оған лайықсыз сөз айтудан қатты сақтануға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһ туралы сөйлеу — өте үлкен жауапкершілік. Ол жай ғана әңгіме емес, қасиетті мәселе.
• Тілдің күнәсі де дене күнәсі сияқты ауыр болуы мүмкін. Кейбір сөздер адам ойлағаннан да үлкен салмаққа ие.
• Ислам адамды әдептілікке, әсіресе Жаратушыға қатысты әдептілікке тәрбиелейді.
• Құран адамды тек жақсылыққа емес, сонымен қатар ауыр күнәлардан сақтануға да бағыттайды.
• Бұл аят бізге Құранның әр сөзінің терең мағыналы, әрі адам жанын түзетуге бағытталған кітап екенін көрсетеді.
• Аллаһтың әділдігі мен даналығы — Ол жасалған әрбір істі, айтылған әрбір сөзді лайықты бағалайды.
• Құран оқыған адам өз сөзін, ойын және ісін тексеріп, Аллаһқа лайықты өмір сүруге ұмтылады.