سوره مریم — آیه 93

معانی کلمات:

• إِنْ: در اینجا به معنای «نیست» و نفی است.
• آتِی: آینده، حاضر شونده.
• عَبْدًا: بنده، مطیع و فرمانبردار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، حقیقتی بزرگ و فراگیر را بیان میکند: هیچیک از موجودات در آسمانها و زمین—چه فرشتگان مقرّب، چه انسانها و چه جنّیان—از این قاعده مستثنا نیستند که در روز قیامت، با کمال خضوع و خشوع، در پیشگاه خداوند رحمان حاضر شوند. همگی به صورت بندگانی ذلیل و خاضع، به عبودیت و بندگی خود اعتراف میکنند و در برابر عظمت و جلال الهی سر تعظیم فرود میآورند. این آمدن، نه از روی اختیار، بلکه از روی ناچاری و تسلیم محض در برابر ارادهٔ قاهرهٔ الهی است؛ زیرا در آن روز، همهٔ پردهها کنار میرود و حقیقتِ بندگیِ همهٔ موجودات آشکار میگردد. فرشتگان که همواره در اطاعتاند، انسانهای مؤمن که در دنیا بندگی کردند، و حتی کافران و منکران—همه با حالتی یکسان، به نزد پروردگار میآیند و هیچکس نمیتواند از این حضور سر باز زند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که عبودیت و بندگی، سرنوشتِ محتومِ همهٔ مخلوقات است؛ پس خوشا به حال کسی که در دنیا با اختیار و عشق، بندگی خدا را برگزیند و در آخرت با عزت و سربلندی در پیشگاه او حاضر شود.
• آگاهی از این حقیقت که همهٔ موجودات در برابر خداوند خاضعاند، روح تواضع و فروتنی را در انسان زنده میکند و او را از تکبر و خودبزرگبینی بازمیدارد.
• این آیه امیدواری میبخشد که رحمت الهی همه را فراگرفته است؛ زیرا خداوند خود را با نام «رحمان» معرفی کرده و این نشان میدهد که حتی در صحنهٔ حساب و جزا، رحمت او بر غضبش پیشی دارد.
• درک این حقیقت که همهٔ عالم هستی در برابر خداوند خاشعاند، انسان را به اطاعت محبتآمیز و نه از روی ترس صرف، ترغیب میکند و عشق به خدا را در دل او زنده میسازد.